Bòrd na Gàidhlig a’ Toirt Taic don Phròiseact Cnoc Soilleir


Dh’fhoillsich Bòrd na Gàidhlig an naidheachd an-diugh gu bheil iad air maoineachadh a thoirt don phròiseact Cnoc Soilleir ann an Uibhist.

’S e a th’ anns a’ phròiseact, compàirteachas eadar Ceòlas Uibhist agus Colaisde a’ Chaisteil (OGE) gus ionad a stèidheachadh airson ceòl na Gàidhlig, dannsa is dualchas. Thathar an dùil leis an ionad ùr togail air is cur ris an obair aig Ceòlas,  a tha air a bhith soirbheachail ann a bhith toirt chothroman do dhaoine Gàidhlig a chleachdadh ann an suidheachaidhean nàdarra sa choimhearsnachd agus ann a bhith cur nan ealain Gàidhlig is cultar na Gàidhlig fa chomhair an t-sluaigh gu nàiseanta agus gu h-eadar-nàiseanta.

Tha Bòrd na Gàidhlig air maoineachadh  luach £150,000 a thoirt seachad mar phàirt den £7m a chosgas am pròiseact, agus tha am pròiseact air maoineachadh a ghleidheadh bho Riaghaltas na h-Alba mu thràth.

Thuirt Cathraiche Bhòrd na Gàidhlig, Ailean Dòmhnallach: “Ma thathar a’ dol a thoirt ath-bheothachadh air mion-chànan, tha e gu math cudromach gun tèid àrdachadh a thoirt air inbhe a’ chànain agus gum bi i air a cleachdadh barrachd am measg dhaoine, agus tha e a cheart cho cudromach gun tig buannachdan eaconamach bho iomairtean is tachartasan co-cheangailte ris a’ chànan. Leis a’ phròiseact Cnoc Soilleir, tha sinn a’ faicinn eisimpleir fìor mhath de na buannachdan eaconamach is sòisealta anabarrach mòr as urrainn a bhith agad leis a’ Ghàidhlig. Tha cliù eadar-nàiseanta air a bhith aig Ceòlas o chionn fhada, agus dlùth cheanglaichean aca ri Alba Nuadh, agus tha iad air togail air cho làidir ’s a tha a’ Ghàidhlig agus dualchas na Gàidhlig ann an Uibhist a Deas gus cur ris a’ chliù sin.

“Bidh Cnoc Soilleir a’ toirt àite gu math sònraichte do chànan, cultar agus coimhearsnachd na Gàidhlig. Tha na h-ealain Ghàidhlig fìor chudromach do chor a’ chànain ann an Alba. Tha iad a’ brosnachadh dhaoine gu bhith cleachdadh na Gàidhlig, a’ togail ìomhaigh a’ chànain, a’ tàladh dhaoine gu bhith togail ùidh sa Ghàidhlig agus a’ piobrachadh dhaoine gu bhith dìleas don chànan. Tha am pròiseact seo cuideachd a’ dol a chruthachadh bhuannachdan eaconamach is sòisealta mòra airson Uibhist, tro obraichean ùra agus airgead ùr a thig a-steach don sgìre. Tha e a’ dol a chuideachadh le bhith toirt meudachadh air àireamh luchd-labhairt na Gàidhlig agus air na cothroman gus an cànan a chleachdadh. ’S ann tro iomairtean innleachdach mar seo a bu chòir dhuinn a bhith feuchainn ri taic a thoirt don Ghàidhlig agus do ar coimhearsnachdan dùthchail.”

Thuirt Catrìona Nic an t-Saoir, a tha na Ball den Bhòrd Stiùiridh aig Ceòlas, agus i a’ cur fàilte air an naidheachd: “Tha am Bòrd Stiùiridh aig Ceòlas air an dòigh gu bheil Bòrd na Gàidhlig a’ cur an taice ris a’ phròiseact Cnoc Soilleir leis an tabhartas fhialaidh seo. Cuidichidh am maoineachadh bhon Bhòrd le bhith stèidheachadh ghoireasan ùra, feumail airson teagasg na Gàidhlig an cois an ionaid a thèid a thogail aig Cnoc Soilleir, agus cuiridh sin fhèin ris na comasan a th’ aig Ceòlas airson iomairtean ionnsachadh cànain a lìbhrigeadh an teis-meadhan coimhearsnachd Ghàidhlig Uibhist a Deas. Bidh Cnoc Soilleir air leth cudromach don Ghàidhlig, do dh’Uibhist agus dha na h-Eileanan air fad agus tha maoineachadh Bhòrd na Gàidhlig a’ dearbhadh mar a tha taic a’ fàs don phròiseact innleachdail, chom-pàirteach seo. Tha mi toilichte a ràdh gu bheil sinn a’ gluasad air adhart agus gum bi barrachd fios a’ nochdadh sna seachdainean ri thighinn.”

Freagairt don Artaigil sa Phress & Journal “Gaelic Gestapo forcing Moray to spend £40k” (22/3/2017)

Dear Sir,

I refer to the article prepared by Ben Hendry, Gaelic Gestapo forcing Moray to spend £40k(22/03/2017) and would like to clarify some of the misconceptions in the article.

Bòrd na Gàidhlig works with public authorities across Scotland to support them to develop and implement Gaelic language plans which are appropriate to their functions.  These plans support opportunities for communities to learn about their heritage, to foster interest in learning one of Scotland’s languages and to allow families to participate in bilingual education.

It is clear from place names in Moray – such as Knockando, Elgin, and Kinloss – that the area has a significant Gaelic heritage and Moray Council’s Gaelic plan offers an opportunity to increase people’s awareness of that heritage.  The often repeated complaints about costs and road signs have been proven time and again to be false.  In fact, your caption for the photograph sums up the situation well – “Road signs will now be written in Gaelic and English, similar to what you find in other parts of the country”.

Gaelic language plans can also provide support for people who want to learn about their heritage, learn and use one of Scotland’s languages, and support for families who want to choose a bilingual education for their children.  There is no evidence at all for Councillor Alexander’s statement that people will be forced to learn it; but there is increasing evidence which demonstrates the benefits of bilingualism, both in terms of attainment in education and for health benefits.

We fully recognise the challenges facing public authorities from public spending cutbacks, however, the sum estimated by the Council of up to an average of £8,000 each year for a 5-year period seems a small cost for residents of Moray to be able to play their part in the plans to create a sustainable future for Gaelic in Scotland.  It is, in fact, 0.02% of the Council’s overall budget.

In light of all this, it is extremely disappointing to see the way in which some councillors chose to articulate their concerns, and that you chose to use an offensive quote as your front page headline in reporting the debate.  It is also surprising that you describe Gaelic as ‘a former national tongue’ when many of your readers, growing numbers of schoolchildren, and others across the country use the language every day and when it can be seen in place names and signs across Scotland.

I trust that this will redress some of the inaccuracies presented in the article and that we can all work together in supporting the Gaelic language and culture.

Leis gach deagh dhùrachd

Shona MacLennan
Ceannard (CEO)
Bòrd na Gàidhlig

Co-chomhairleachadh Poblach air an Treas Plana Cànain Nàiseanta Gàidhlig 2017-22

Chaidh an co-chomhairleachadh poblach air an treas Plana Cànain Nàiseanta Gàidhlig a thòiseachadh an-diugh, plana le ro-innleachd gus an àireamh dhaoine a tha ag ionnsachadh agus a’ cleachdadh na Gàidhlig ann an Alba a chur am meud.

Thuirt Cathraiche Bhòrd na Gàidhlig, Ailean Dòmhnallach, agus e a’ foillseachadh a’ Phlana san Old Fruitmarket ann an Glaschu ro Chuirm nan Duaisean airson na farpais chliùitich FilmG: “Tha am Plana seo a’ sealltainn dòighean cothromach gus a’ Ghàidhlig a chur air adhart agus airson piseach a thoirt air suidheachadh a’ chànain. Tha e gu h-àraidh a’ comharrachadh foghlam, ionnsachadh, coimhearsnachdan, na h-ealain, na meadhanan agus dualchas mar mheadhan gus an t-amas sin a thoirt gu buil ann an Alba thairis air an ath chòig bliadhna.”

Lean e air: “Ged a tha e an urra ri Bòrd na Gàidhlig Plana Cànain Nàiseanta Gàidhlig ullachadh, agus a bhith os cionn na h-obrach gus iomadh pàirt dheth a lìbhrigeadh, ’s ann le Alba gu lèir a tha a’ Ghàidhlig agus bidh aig a h-uile duine ri pàirt a ghabhail ann a bhith toirt a’ Phlana gu buil. Mar as motha de dhaoine a ghabhas uallach os làimh airson a’ Phlana, ’s ann nas soirbheachaile a bhios e. Mar sin, tha e fìor chudromach gun gabh an àireamh as motha as urrainnear de dhaoine, buidhnean is mòr-bhuidhnean pàirt sa cho-chomhairleachadh phoblach seo airson dèanamh cinnteach gum faigh sinn Plana airson Alba gu lèir a tha air a dhealbh le taic bho mhuinntir na h-Alba.”

Thuirt Iain Swinney, Leas-phrìomh Mhinistear na h-Alba agus Rùnaire a’ Chaibineit airson Foghlaim: “Tha sinn air adhartas fìor mhath fhaicinn a thaobh taice don Ghàidhlig agus adhartachadh na Gàidhlig ann an grunn raointean air feadh Alba sna beagan bhliadhnaichean a dh’fhalbh. Tha sin gu h-àraidh fìor a thaobh foghlaim, na meadhanan agus na h-ealain agus tha e mar thoradh air an obair chruaidh agus na h-oidhirpean mòra a tha daoine fa leth agus buidhnean a’ dèanamh airson na Gàidhlig.

“Tha mi cinnteach gun cùm sinn oirnn a’ togail air an obair ionmholta sin tro na gealltanasan a chithear san dreachd seo den Phlana Cànain Nàiseanta Ghàidhlig air a bheilear a’ cumail co-chomhairleachadh. Leis a’ Phlana, faodaidh Bòrd na Gàidhlig na ceumannan a chur an cèill a chuidicheas sinn le bhith toirt fàs is piseach air suidheachadh na Gàidhlig thairis air an ath 5 bliadhna agus bhrosnaichinn daoine gu bhith toirt bheachdan seachad air a’ Phlana.”

Thathar a’ foillseachadh a’ Phlana air an aon seachdain ’s a tha Bòrd na Gàidhlig a’ toirt maoineachadh seachad airson pròiseact dràma Gàidhlig ùr. Chuir Bòrd na Gàidhlig pròiseact dràma a-mach gu tairgse o chionn ghoirid agus b’ iad Theatre Gu Leòr a shoirbhich leis an tairgse acasan gus dealbh-chluich phroifeiseanta Ghàidhlig a dhèanamh a bhios a’ dol air chuairt ann an coimhearsnachdan air feadh Alba, agus aig an aon àm bidh a’ chompanaidh dràma a’ tabhann chothroman trèanaidh do dhaoine le ùidh ann an roinn an dràma fhad ’s a tha iad ag obair air an dealbh-chluich.

A’ cur fàilte air an naidheachd, thuirt Catrìona Lexy Chaimbeul aig Theatre Gu Leòr: “Tha sinn air ar dòigh glan gun do shoirbhich le Theatre Ge Leòr leis an tairgse againn airson a’ phròiseict fìor chudromach seo. Tha àite mòr aig na h-ealain, agus dràma mar phàirt dhiubh, ann a bhith toirt a’ chànain air adhart, agus tha sinn gu math toilichte gun urrainn dhuinn taic a thoirt dhan adhartachadh sin aig ìre coimhearsnachd agus ìre nàiseanta. Tha sinn cuideachd a’ cur fàilte air a’ cho-chomhairleachadh phoblach air an treas Plana Cànain Nàiseanta Gàidhlig, oir tha e a’ toirt cothrom dhan a h-uile duine againn ar beachdan is molaidhean a chur gu Bòrd na Gàidhlig ma tha sinn a’ smaoineachadh gun gabh am Plana a neartachadh a thaobh raointean mar dràma na Gàidhlig agus na h-ealain.”

Gheibhear an dreachd den Phlana Cànain Nàiseanta Ghàidhlig 2017-22 airson a’ cho-chomhairleachaidh phoblaich mar leabhran, no ann an cruth didseatach bho làrach-lìn Bhòrd na Gàidhlig www.gaidhlig.scot.

Tha an co-chomhairleachadh a’ crìochnachadh aig 5f air 17 Cèitean 2017.

Bòrd na Gàidhlig a’ Foillseachadh Stiùireadh airson Foghlam Gàidhlig

Dh’fhoillsich Bòrd na Gàidhlig Stiùireadh Reachdail airson Foghlam Gàidhlig an-diugh. Tha an Stiùireadh a’ dèanamh tuilleadh mìneachaidh air na cumhachan Gàidhlig a gheibhear ann an Achd an Fhoghlaim (Alba) 2016, agus airson a’ chiad uair riamh tha e a’ sealltainn gu soilleir dè bu chòir do phàrantan a bhith sùileachadh airson an cuid chloinne ma tha iad ann am foghlam Gàidhlig.

Thathar a’ foillseachadh an Stiùiridh aig àm nuair a tha cumhachdan ùra gan cur an gnìomh a tha a’ neartachadh nan còraichean aig pàrantan a tha airson foghlam tron Ghàidhlig iarraidh airson an cuid chloinne.

A’ cur fàilte air an Stiùireadh Reachdail, thuirt Leas-Phrìomh Mhinistear na h-Alba, Mgr Iain Swinney: “Tha mi a’ cur fàilte air an Stiùireadh seo airson Foghlam Gàidhlig a tha air fhoillseachadh le Bòrd na Gàidhlig. Seo a’ chiad turas riamh a tha Stiùireadh den t-seòrsa seo air a bhith ann airson Foghlam Gàidhlig, a tha a’ cur an cèill dè bu chòir do dh’ùghdarrasan a bhith lìbhrigeadh agus dè bu chòir do phàrantan a bhith sùileachadh airson an cuid chloinne nuair a thig e gu foghlam Gàidhlig. Bidh an Stiùireadh seo glè fheumail don iomairt gus leudachadh a thoirt air foghlam Gàidhlig san ùine air thoiseach agus bu mhath leam a-nis gun cleachdadh gach neach no buidheann le com-pàirt ann am foghlam Gàidhlig an Stiùireadh seo, thoradh ma nì iad sin nithear adhartas math ann a bhith cur foghlam na Gàidhlig air adhart ann an Alba agus ann a bhith toirt taic dha.”

Thuirt Cathraiche Bhòrd na Gàidhlig, Ailean Dòmhnallach: “Tha an Stiùireadh seo airson Foghlam Gàidhlig na chloich-mhìle glè chudromach airson foghlam Gàidhlig. Tha e a’ mìneachadh gu soilleir dè bu chòir do phàrantan is luchd-cùraim a bhith sùileachadh bhon fhoghlam sin agus tha e a’ stèidheachadh gu h-oifigeil dè na dleastanasan a th’ air Ùghdarrasan Ionadail. Tha e cuideachd a’ sealltainn gu soilleir dè bu chòir do dhaoine a bhith sùileachadh bho dhiofar ìrean de dh’fhoghlam Gàidhlig bho na tràth-bhliadhnaichean suas gu ìre na h-àrd-sgoile. Tha an t-iarrtas airson foghlam Gàidhlig a’ sìor dhol am meud ann an Alba, agus nì an Stiùireadh feum mòr ann a bhith neartachadh na roinne seo. Bha sinn fìor thoilichte leis na freagairtean a fhuair sinn sa cho-chomhairleachadh, agus bu mhath leinn taing a thoirt do na daoine a chuir ùine seachad a’ freagairt nan ceistean air reachdas a tha dha-rìribh cudromach.”

Thuirt an Dr Bill Maxwell, Àrd Neach-sgrùdaidh na Banrigh airson Foghlam aig Foghlam Alba: “Tha e air a bhith na thoileachas do dh’Fhoghlam Alba a bhith ag obair còmhla ri ar luchd-compàirt gus a’ Ghàidhlig a thoirt air adhart ann am foghlam na h-Alba. Tha an Stiùireadh reachdail ùr seo a’ togail air fiosrachadh is molaidhean bhon obair sgrùdaidh againn agus bhon sgrìobhainn againn, ‘Comhairle mu Fhoghlam Gàidhlig’.  Tha a h-uile càil a tha sin còmhla na cheum air adhart ann a bhith toirt foghlam sàr-mhath do chloinn is daoine òga ann am Foghlam Gàidhlig. Gus am foghlam sàr-mhath sin a lìbhrigeadh, feumaidh luchd-stiùiridh aig gach ìre ann am foghlam lèirsinn soilleir a nochdadh agus feumaidh àrd-amasan a bhith aca ann a bhith comharrachadh nam prìomhachasan a nì diofar don Ghàidhlig.”

Thuirt Comann nam Pàrant: “Tha taic bho phàrantan is mar a bhios iad ag iomairt airson agus às leth foghlam tron Ghàidhlig riamh air a bhith cudromach. Tha an reachdas seo, air a bheil Comann nam Pàrant a’ cur fàilte, a’ dol a neartachadh guth nam pàrant agus bheir e taic do na nì teaghlaichean às leth an cuid chloinne agus às leth na Gàidhlig. Tha Comann nam Pàrant a’ coimhead air adhart ri bhith ag obair còmhla ri Bòrd na Gàidhlig agus sinn a’ toirt taic do dh’ùghdarrasan ionadail gus an urrainn dhaibh modhan-obrach a chur an sàs a leigeas leotha na dleastanasan aca fon Stiùireadh nàiseanta seo a choileanadh, gu h-àraidh a thaobh a bhith cur FtG air adhart agus a’ toirt taic dha aig gach ìre.”

Chaidh an Stiùireadh Reachdail ullachadh le Bòrd na Gàidhlig mar a thathar ag iarraidh fo Achd an Fhoghlaim (Alba) 2016, agus san Stiùireadh gheibhear tuilleadh mìneachaidh air na cumhachan Gàidhlig san Achd agus stiùireadh air mar a bu chòir do dh’fhoghlam Gàidhlig a bhith air a lìbhrigeadh ann an sgoiltean ann an Alba.