COVID-19: Teachdaireachd bho Cheannard Bhòrd na Gàidhlig

Tha mi an dòchas gu bheil sibh uile slàn is sàbhailte. Tha mi mothachail gur e àm làn mhì-cinnt is iomagain a tha seo.

Tha mi airson ath-dhearbhadh a dhèanamh air geallaidhean Bhòrd na Gàidhlig do ar com-pàirtichean maoineachaidh, buidhnean saor-thoileach, coimhearsnachdan agus do luchd-labhairt is luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig aig an àm seo. Tha sinn air iomradh a thoirt air an obair a tha romhainn gu h-ìosal agus cumaidh sinn fios ribh fhad ’s a tha sinn a’ gluasad air adhart.

Duaisean Maoineachaidh

  • Mar a chaidh ainmeachadh an t-seachdain ’s a chaidh, bidh cuid de na tachartasan is pròiseactan a fhuair taic-airgid bho Bhòrd na Gàidhlig fo sgrùdadh an-dràsta is ma dh’fhaodte gun tèid an cur dheth no atharrachadh gu uaireigin eile.
  • Tha e cudromach gun lean buidhnean comhairle oifigeil agus gun cuidich iad anns na h-oidhirpean gus bacadh a chur air COVID-19.
  • Cuirear prìomhachas air sàbhailteachd dhaoine is coimhearsnachdan gus nach bi barrachd uallach ga chur air an NHS.
  • Gheibhear a’ chomhairle is fiosrachadh as ùire bho Riaghaltas na h-Alba an seo: https://www.gov.scot/coronavirus-covid-19/
  • Ma thig buaidh air a’ pròiseact agaibh ri linn a bhith a’ leantainn comhairle oifigeil air COVID-19, bidh maoineachadh Bhòrd na Gàidhlig, mar a chìthear iomchaidh, fhathast air a thoirt seachad. Thathar an dùil gun cumar fios rinn le planaichean is atharrachaidhean.

Ar Luchd-obrach

A’ leantainn comhairle Riaghaltas na h-Alba, tha an luchd-obrach air fad ag obair bhon taigh gu ruige àm nuair nach eil seo riatanach. Bidh sinn ag obair mar as àbhaist rè na h-ùine seo cho fad ’s a tha e comasach. Chan eil coimeas againn litrichean a thogail bho Thaigh a’ Ghlinne Mhòir is mar sin cuiribh sgrìobhainnean thugainn tro phost-d.

Ar n-Obair

Rè na h-ùine seo, seo dhuibh fiosrachadh air obair Bhòrd na Gàidhlig:

  • A’ sgaoileadh fiosrachaidh, tro lìonraidhean sòisealta a’ Bhùird, mu ghoireasan ionnsachaidh feumail a dh’fhaodadh a bhith nan cuideachadh do dhaoine òga aig an taigh.
  • A’ leasachadh duilleag ‘#cleachdi aig an taigh’ air an làraich-lìn againn airson fiosrachadh a thaisbeanadh mu na diofar goireasan a tha ri fhaotainn gus Gàidhlig a chleachdadh aig an taigh.
  • Ag obair le diofar com-pàirtichean gus a dhèanamh cinnteach gu bheil na goireasan a bhios sinn a’ maoineachadh, ri fhaotainn do sgoilearan Gàidhlig air fad, is trèanadh ri fhaighinn gus an urrainn do theaghlaichean an cleachdadh; cuide ri fiosrachadh a thoirt seachad do phàrantan.
  • Sa mheadhan ùine, bidh sinn a’ cruthachadh goireas fiosrachaidh air-loidhne do sgoiltean a bhios a’ togail air cothroman obrach ann an saoghal na Gàidhlig; agus a’ coimhead air an t-seòrsa taic a dh’fhaodadh sinn a thoirt seachad air-loidhne do thidsearan ùra is daoine eile aig an robh ùidh anns na tachartasan a bha san amhairc dhuinn sna mìosan a tha romhainn.
  • Ag obair le prìomh buidhnean maoineachaidh airson cothroman a chruthachadh gus Gàidhlig a chleachdadh taobh a-muigh tachartasan foghlam foirmeil. Bhiodh seo aig ìre nàiseanta is ionadail.
  • A’ coimhead air cothroman nas fharsainge gus taic a thoirt do dhaoine a bhios ag obair air an ceann fhèin is ag obair taobh a-staigh foghlam, roinnean cruthachail is cultarail airson obair còmhla riutha gus iomairtean a chruthachadh is a lìbhrigeadh gus cleachdadh na Gàidhlig àrdachadh agus aig an aon àm, a bhith ag àrdachadh an cuid chothroman fastaidh.

Tha sinn cuideachd a’ bruidhinn ri luchd-obrach mu bhith a’ toirt taic do bhuidhnean eile far a bheil iarrtas ann airson foghlam tron Ghàidhlig air sgàth gainnead an luchd-obrach ri linn a’ ghalair.

Ma bhios ceistean agaibh, cuiribh fios gu oifis@gaidhlig.scot agus thèid ur teachdaireachd air adhart chun an neach no na roinn iomchaidh.

Cumaibh sàbhailte a chàirdean.

Deagh dhùrachdan,

Shona Niclllinnein

Leas Phrìomh Mhinistear Iain Swinney gu bhith an làthair aig Fòram Ceannardas Ro-innleachdail ùr gus beachdachadh air fàs agus leasachadh Foghlam Gàidhlig

Tha an Leas Phrìomh Mhinistear Iain Swinney BPA, a’ gabhail pàirt ann am fòram ùr a tha ag amas air cur ri fàs is soirbheachadh na Gàidhlig còmhla ri 50 stiùiriche foghlaim agus ceannardan foghlaim eile bho air feadh na h-Alba agus riochdairean bho Bhòrd na Gàidhlig agus Foghlam Alba.

Tha Mgr Swinney a’ frithealadh a’ chiad Fhòram Ceannardas Ro-innleachdail a-riamh airson Foghlam Gàidhlig ann an Taigh-òsta Macdonald Holyrood an-diugh còmhla ri stiùirichean foghlaim bho 19 ùghdarrasan ionadail a tha an sàs ann an lìbhrigeadh Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig (FtG).

Tha am fòram ag amas air comhairlean a chuideachadh gus plana gnìomh soilleir a chruthachadh gus teagasg na Gàidhlig a thoirt air adhart tro bharrachd co-obrachaidh, tuigse nas fheàrr air dleastanasan agus cothrom air maoineachadh a chuidicheas gus foghlam Gàidhlig a bhrosnachadh.

Is e ceann-uidhe an fhòraim slighe shoilleir a thoirt dhan a h-uile duine a tha an sàs ann gus Plana Nàiseanta na Gàidhlig agus an iomairt Adhartas nas luaithe a lìbhrigeadh.

Thàinig am fòram seo a-mach à iomairt a bha air a stiùireadh le Bòrd na Gàidhlig. Tha e a’ tighinn às dèidh buidheann-obrach a chaidh a stèidheachadh le Sgioba Foghlaim a’ Bhùird, anns an robh riochdairean aig Bòrd na Gàidhlig, Riaghaltas na h-Alba agus Foghlam Alba.

Mheòraich a’ bhuidheann-obrach air na feumalachdan aig FtG aig an àm seo agus air an dòigh as fheàrr air adhart, agus cho-dhùin iad gum bu chòir dhaibh am fòram seo a chur air bhog mar dhòigh gus taic nas fharsainge a thoirt do stiùirichean agus àrd-oifigearan.

Thuirt an Leas-phrìomh Ministear: “Is e amas Riaghaltas na h-Alba àrdachadh fhaicinn anns an àireamh de dhaoine a bhios a’ bruidhinn, ag ionnsachadh, agus a’ cleachdadh na Gàidhlig agus bidh am Fòram Ceannardas Ro-innleachdail an-diugh a’ cur gu mòr ris an amas seo.

“Tha sinn a’ faicinn na Gàidhlig mar rud a tha ro-chudromach airson na h-Alba mar nàisean san àm ri teachd agus dhan dearbh-aithne chultarach againn. Tha sinn airson ’s gun tèid taic a thoirt do dhaoine a tha airson Gàidhlig ionnsachadh agus a bhruidhinn agus gun tèid gach cothrom a thoirt dhaibh gus sin a dhèanamh.

“Tha e ro-chudromach gun tèid taic a thoirt do dh’ùghdarrasan ionadail a tha ag obair gu cruaidh gus Gàidhlig a bhrosnachadh agus a chuideachadh agus a tha a’ toirt cothrom do dh’òigridh a’ Ghàidhlig ionnsachadh, agus gum bi iad comasach air obair com-pàirteachais agus iad a’ cumail orra le leasachadh cànain.”

Thuirt Jim Whannel, Stiùiriche Foghlaim Bhòrd na Gàidhlig: “Tha Bòrd na Gàidhlig dealasach a thaobh taic a thoirt do chom-pàirtichean a bhith a’ lìbhrigeadh gu maith na Gàidhlig. Tha sinn airson ’s gum bi na coimhearsnachdan Gàidhlig a’ sìor fhàs agus a’ soirbheachadh.

“Cuidichidh am Fòram Ceannardas Ro-innleachdail na h-ùghdarrasan ionadail sin uile a tha ag aontachadh leis an amas a bhith a’ gluasad a dh’ionnsaigh slighe shoilleir dhan cheann-uidhe gum bi barrachd dhaoine seann is òg airson an cànan a chleachdadh is ionnsachadh.”

Bòrd na Gàidhlig a’ foillseachadh Colmcille 1500

Ann an 2021, bidh 1,500 bliadhna ann bho rugadh an Naomh Calum Cille. Tha an dìleab aig Calum Cille fhathast a’ leantainn chun an latha an-diugh ann an Alba, agus tha e air aon de na trì pàtranan-naomha ann an Èirinn.

Gus seo a chomharrachadh, bidh Bòrd na Gàidhlig a’ foillseachadh phlanaichean airson breith Chaluim Chille ann an 521AD a chomharrachadh –  leis an tiotal Colmcille 1500. Thèid seo ainmeachadh aig Mhòd Nàiseanta Rìoghail Ghlaschu 2019.

Ruithidh “Colmcille 1500” bho 7 Dùbhlachd 2020 gu 7 Dùbhlachd 2021. Ged a tha 14 mìosan gu bhith ann gus an tòisich bliadhna a’ chomharrachaidh, tha Bòrd na Gàidhlig, ann an co-obrachadh le Foras na Gaeilge ann an Èirinn – an dòchas gum faigh coimhearsnachdan agus buidhnean tìde gu leòr gus an obair aca a phlanadh agus a cho-òrdanachadh.

Tha buidhnean poblach ann an Alba, Èirinn, Alba Nuadh agus Eilean Mhanainn air ùidh a nochdadh ann a bhith a’ comharrachadh dìleab Chaluim Chille mar-thà.

Tha Shona NicIllInnein, Ceannard Bhòrd na Gàidhlig, an dòchas gun urrainn barrachd choimhearsnachdan air feadh an t-saoghail tighinn còmhla gus comharrachadh ceart a dhèanamh air ceannard cruinneil a chuidich le bhith ag aonachadh dhaoine agus dhùthchannan tron stiùireadh spioradail aige agus tro chultar na Gàidhlig.

Thuirt i: “Chan urrainnear cuideam gu leòr a chur air cho cudromach ’s a tha Calum Cille ann an eachdraidh na h-Alba. Thàinig e a dh’Alba aig àm nuair a bha còmhstri fhuilteach a’ dol air adhart eadar treubhan de laoich. Aig a’ cheann thall, dh’aonaich e chan e a-mhàin na Gàidheil, ach cuideachd na Cruithnich, a bha air luchd-ionnsaigh a chumail air ais fad linntean, a’ gabhail a-steach fiù ’s neart ìmpireachd na Ròimhe.”

Tha còmhraidhean a’ dol air adhart aig an àm seo eadar buidhnean ann an Èirinn, Alba, Alba Nuadh ann an Canada agus ann am Manainn air an dòigh as fheàrr gus dìleab Chaluim Chille a chomharrachadh. A bharrachd air Bòrd na Gàidhlig agus Foras na Gaeilge, tha Riaghaltas na h-Alba, Iomairt na Gàidhealtachd agus nan Eilean, Ealain na Gaeltachta ann an Èirinn, Iomairtean na Gàidhlig ann an Alba Nuadh agus Riaghaltas Mhanainn an sàs sa chùis.

Thuirt Ms NicIllInnein cuideachd: “’S e prìomh chuspair Colmcille 1500 còmhlachas, a’ brosnachadh dhaoine a bhith a’ com-pàirteachadh aig ìre ionadail, nàiseanta agus eadar-nàiseanta.  Bu chòir dha aire a thogail mu dhìleab Chaluim Chille agus mun bhuaidh a bh’ aige gus an latha seo fhèin air na cànanan agus cultaran Gàidhlig co-roinnte againn.

“Le bhith a’ comharrachadh a bhreith an ath-bhliadhna, togaidh e dàimhean, agus cruthaichidh e càirdeasan ùra, ag aonachadh daoine le spiorad còmhlachais is co-obrachaidh”.

Bòrd na Gàidhlig moiteil a bhith a’ foillseachadh suaicheantas ùr dhan Ghàidhlig – #cleachdi – aig Mòd Ghlaschu 2019

Bidh Bòrd na Gàidhlig a’ foillseachadh iomairt ùr aig Mhòd Nàiseanta Rìoghail Ghlaschu 2019 an-diugh gus luchd na Gàidhlig a bhrosnachadh gus sealltainn dhan t-saoghal gu bheil iad moiteil gu bheil a’ Ghàidhlig aca.

Thathar a’ brosnachadh luchd-labhairt is luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig gus an taga-hais #cleachdi – no #useit a cleachdadh nuair a tha iad a’ conaltradh le daoine eile gu pearsanta, air na meadhanan sòisealta, air eàrr-sgrìobhaidhean puist-d no air na làraichean-lìn aca.

Faodaidh iad taic a chumail ris an iomairt cuideachd le bhith a’ cur nan samhlaidhean orra fhèin air lainneardan, baidsean no stiocairean, no le bhith a’ cur postair suas san taigh no àite-obrach gus sealltainn gu bheil iad moiteil gu bheil a’ Ghàidhlig aca.

Thuirt Shona NicIllInnein, Ceannard Bhòrd na Gàidhlig “Tha Bòrd na Gàidhlig fìor thoilichte a bhith a’ cur na h-iomairt ùir seo air adhart aig a’ Mhòd. Tha barrachd is barrachd dhaoine airson Gàidhlig a chleachdadh is ionnsachadh agus tha an iomairt seo na dhòigh mhath fhurasta gus barrachd dhaoine a bhrosnachadh gus Gàidhlig a chleachdadh ann am barrachd shuidheachaidhean.

“Bidh sinne aig Bòrd na Gàidhlig am measg na feadhainn aig a bheil an cànan a nochdas ri càch gu moiteil gu bheil Gàidhlig againn. Tha sinn a’ smaoineachadh gur e #cleachdi an dòigh as fheàrr gus seo a dhèanamh. Mar sin, canaidh sinn #cleachdi agus cuiridh sinn a’ Ghàidhlig air a’ mhapa gu soilleir.

Tha an iomairt ùr #cleachdi coltach ris an sgeama ‘Iaith Gwaith’ (Cuimris san Àite-obrach) anns a’ Chuimrigh a tha ga chleachdadh sa Chuimris gus sealltainn gu bheil seirbheis ri faighinn sa chànan. Gus an taic a nochdadh airson #cleachdi, tha Coimiseanair na Cuimris Aled Roberts air tighinn dhan Talla Consairt Rìoghail ann an Glaschu gus a thaic phearsanta a nochdadh.

Thuirt Mgr Roberts: “tha Iaith Gwaith gu math stèidhichte anns a’ Chuimrigh a-nis agus tha e na dheagh ghoireas airson luchd-ionnsachaidh, gnìomhachasan agus carthannasan. Anns na beagan bhliadhnaichean mu dheireadh, tha e air fàs agus thathar ga chleachdadh ann an dòighean nas fharsainge ann an dòighean bho chompanaidh einnseanaireachd a chruthaich stiocairean vinyl air adan-dìona gu magnatan airson leapannan ann an osbadalan airson sealltainn dè na h-euslaintich a tha ag iarraidh cùram tron Chuimris.

“Tha e sìor fhàs nas treasa sa Chuimrigh agus tha mi a’ dèanamh fiughar ri cur air bhog sgeama na h-Alba aig a’ Mhòd Nàiseanta Rìoghail. Tha mi cinnteach gum bi an aon deagh bhuannachd aig #cleachdi air a’ Ghàidhlig agus luchd na Gàidhlig.”

Tha Iomairt na Gàidhealtachd agus nan Eilean (HIE) agus Visit Scotland, com-pàirtichean aig Bòrd na Gàidhlig a’ cumail taic ris an iomairt cuideachd agus bha Stiùiriche Leasachaidh Gnìomhachas agus Àiteachan VisitScotland, Riddell Graham an làthair aig an Talla Consairt Rìoghail.

A rèir Mgr Graham: “Tha ar làn taic ri iomairt sgoinneil #cleachdi agus bidh sinn a’ gabhail pàirt gnìomhach ann far an urrainn dhuinn. ’S e a’ Ghàidhlig cànan stèidheachaidh na h-Alba agus chan urrainn cuideam gu leòr a chur air cho cudromach ’s a tha i dhan chànan agus fèin-aithne againn.

“Tha e ro-chudromach gum bi tursan air leth aig daoine ann an Alba agus gum bi seo a rèir nan iarrtasan aig consiumairean, a tha a’ daonnan ag atharrachadh, agus dh’fhaodadh Gàidhlig a bhith na prìomh eileamaid ann an turasachd na h-Alba.”

“Mar a tha am Mòd a’ sealltainn cho soilleir, tha Gàidhlig air a fighe a-steach dhan dualchas chiùil againn, agus tha i air tighinn a-steach dhan phop-chultar againn mar thoradh air an t-sreath TBh fìor shoirbheachail Outlander. Tha sinn a’ creidsinn gun lean i oirre mar stòras airson dearbh-aithne na h-Alba agus gun glac i mac-meanmna nan Albannach aig baile agus air feadh an t-saoghail.”

A rèir Raghnaid NicCoinnich aig HIE, “Tha sinn air ar dòigh glan gun deach an suaicheantas ‘#cleachdi’ agus an iomairt cheangailte a chur air bhog. Tha taic dhan Ghàidhlig aig cridhe an raoin-ùghdarrais againn airson leasachadh sòisealta is eaconomach air a’ Ghàidhealtachd agus anns na h-Eileanan agus tha e ro chudromach mar phàirt de seo gun tog sinn air mar a thathar a’ cleachdadh na Gàidhlig gus cur ri a luach eaconomach agus sòisealta, an dà chuid sna coimhearsnachdan agus sna h-àiteachan-obrach againn.

Tha sinn a’ dèanamh fiughar ri bhith ag obair còmhla ri Bòrd na Gàidhlig agus com-pàirtichean eile gus faighinn a-mach mar as urrainn dhuinn an suaicheantas seo a chleachdadh barrachd anns na cothroman eaconamach is sòisealta againn. Cuidichidh an iomairt chumhachdach seo gus a’ choimhearsnachd againn aonachadh agus bi e na lòchran cuideachd airson daoine a tha airson com-pàirteachadh leis a’ chànan.

Nuair a tha an sgaoileadh tòiseachail den t-suaicheantas a’ dol air adhart, faodaidh buidheann sam bith san roinn phoblaich aig a bheil luchd-obrach Gàidhlig foirm-òrduigh a luchdadh a-nuas bho Bhòrd na Gàidhlig airson suas ri 10 lainneardan, 10 baidsean, 10 postairean A5 agus 20 stiocair. Airson òrdughan nas motha, faodaidh iad fios a chur gu Bòrd na Gàidhlig gu dìreach air on 01463 225454 no tron phost-d aig fios@gaidhlig.scot.

Faodar lethbhreac den phostair, suaicheantas agus eàrr-sgrìobhadh puist-d a luchdadh a-nuas aig a’ cheangal seo https://gaidhlig.scot/the-cleachdi-initiative/ Cùm sùil a-mach airson na h-iomairt #cleachdi tro Mhòd na bliadhna seo, a bhios air a chraoladh air BBC Alba agus BBC Scotland.

Aithris air Spòrs Gàidhlig

Thuirt neach-labhairt airson Bòrd na Gàidhlig: “Tha am pròiseact Spòrs Gàidhlig, a tha air a ruith le Comunn na Gàidhlig, air taic fhaighinn bho thòisich e bho chionn 18 mìosan oir tha sinn ag aithneachadh mar a tha spòrs a’ cur ri cleachdadh na Gàidhlig agus air an luach a thig an cois sin.  Chaidh am maoineachadh tùsail againn a thoirt seachad gus am pròiseact a stèidheachadh agus bha ar maoineachadh às dèidh sinn airson uidheam a-mhàin.  Gu ruige seo, tha Bòrd na Gàidhlig air còrr is £60k a thoirt dhan phròiseact.

“Tha Bòrd na Gàidhlig agus Comunn na Gàidhlig air a bhith ann an còmhraidhean mu mhaoineachadh a bharrachd airson a’ phròiseict.  Tha am bòrd taiceil a thaobh a bhith a’ toirt seachad maoineachadh a bharrachd agus bha feum air barrachd mion-fhiosrachadh a thaobh ionmhais agus air ro-mheasaidhean a bharrachd gus seo a thoirt air adhart.  Tha Bòrd na Gàidhlig fhathast deònach leantainn air adhart le còmhraidhean ann an co-obrachadh le Comunn na Gàidhlig agus com-pàirtichean maoineachaidh eile mu na tha an dàn dhan phròiseact Spòrs Gàidhlig.”

Stiùiriche Foghlam na Gàidhlig ùr aig Bòrd na Gàidhlig

Tha Bòrd na Gàidhlig air leth toilichte a ràdh gun deach Jim Whannel a fhastadh mar Stiùiriche Foghlam na Gàidhlig agus tha e a’ tòiseachadh san dreuchd seo 04 Sultain 2019, ag obair pàirt-ùine. Bidh Jim os cionn sgioba foghlaim Bhòrd na Gàidhlig agus ag obair leotha gus poileasaidhean foghlam a’ Bhùird a stiùireadh. Tha Bòrd na Gàidhlig a’ toirt comhairle do Riaghaltas na h-Alba a thaobh Foghlam na Gàidhlig, ag obair còmhla ri ùghdarrasan foghlaim agus buidhnean eile a tha an sàs ann a bhith lìbhrigeadh foghlam gus amasan a’ Bhùird a thoirt gu buil, agus bidh Jim os cionn na h-obrach a nì am Bòrd gus an Stiùireadh Reachdail a chur an gnìomh leis na buidhnean eadar-dhealaichte. Tha Jim air a bhith an sàs ann am foghlam Gàidhlig fad iomadh bliadhna, o chionn ghoirid mar Oidiche Foghlaim aig Oilthigh Dhùn Èideann air a’ chùrsa MA Foghlam Bun-sgoile le Gàidhlig.

Ron sin, bha e na Neach-chomhairleachaidh aig Comhairle Baile Ghlaschu, le dleastanas airson Foghlam tron Ghàidhlig mar phàirt den dreuchd aige. Bha e an sàs ann an iomadh pròiseact mar Sgoil Ghàidhlig Ghlaschu agus leudachadh na bun-sgoile agus fosgladh na hàrd-sgoile; deasachadh phlanaichean tron Scottish Futures Trust airson an dàrna bunsgoil, Sgoil Ghàidhlig Ghleann Dàil; agus a’ leasachadh a’ cheud phrògraim san Ùghdarras agus ag obair le oifigearan eile air cùrsaichean trèanaidh airson GLPS. Bha e cuideachd air bòrdstiùiridh Bhòrd na Gàidhlig airson 3 bliadhna, far an robh e na chathraiche air a’ Chomataidh Ionnsachaidh.

Thuirt Màiri NicAonghais, Cathraiche Eadar-amail, Bòrd na Gàidhlig, ‘Tha sinn duilich gu bheil sinn a’ call Jim air a’ bhòrd-stiùiridh ach tha sinn air leth fortanach gu bheil cuideigin le eòlas cho farsaing gu bhith a’ neartachadh obair sgioba foghlaim aig a’ Bhòrd. Gu sònraichte aig an àm seo, bidh sin a’ toirt taic do dh’ùghdarrasan ionadail agus na buidhnean eile gus na buannachdan FtG fhaighinn sna sgìrean aca agus a bhith a’ coileanadh nan amasan sa Phlana Chànan Nàiseanta Ghàidhlig.”

Tachartas Foghlam tron Ghàidhlig ann am Peairt

Thèid tachartas sònraichte mu dheidhinn Foghlam tron Ghàidhlig (FtG) a chumail ann am Peairt gus bruidhinn air adhartas le Foghlam Gàidhlig

Là Foghlam tron Ghàidhlig

Bidh mu 45 luchd-foghlaim bho air feadh Alba a’ gabhail pàirt ann an tachartas fad-latha air Dihaoine 1 Màrt 2019 gus plana gnìomh ùr a dhealbh airson foghlam Gàidhlig ann an Alba.

Tha Bòrd na Gàidhlig, ann an co-bhuinn ri Foghlam Alba, Riaghaltas na h-Alba, agus Ùghdarras Theisteanas na h-Alba (SQA), air iarraidh air riochdairean bho ùghdarrasan ionadail, tidsearan nam measg, tighinn gu tachartas aig Ionad Cho-labhairtean Battleby ann am Peairt.

Cuideachd am measg nan daoine a bhios an làthair bidh riochdairean bho ionadan a bhios a’ toirt seachad foghlam adhartach is àrd-ìre, agus riochdairean bho na sia sgoiltean Gàidhlig ann an Alba, a tha stèidhichte ann an Glaschu, Dùn Èideann, Inbhir Nis, Loch Abar agus Port Rìgh. Air an latha, bidh cothrom aig daoine pàirt a ghabhail ann an còmhraidhean mionaideach mu mar a ghabhas an Curraicealam FtG airson ÀS4-ÀS6 a dhealbh san ùine air thoiseach agus mu mar a ghabhas frithealadh air an leudachadh a tha a’ tighinn air foghlam na Gàidhlig.

Air an latha – a thèid fhosgladh le facal bho Jim Whannel, Cathraiche Comataidh Ionnsachaidh Bhòrd na Gàidhlig – thèid bùithtean-obrach is pannalan-deasbaid a chumail, agus an lùib nan còmhraidhean sin bidh cothrom aig daoine cluinntinn bho na sgoiltean a tha a’ dealbh is a’ leasachadh nan àrd-ìrean den churraicealam àrd-sgoile aca.

Aig a’ cheann thall, ’s e a tha san amharc leis an tachartas seo, plana gnìomh a dhealbh leis na ceumannan a thèid a ghabhail gus an curraicealam a thoirt air adhart. Bithear cuideachd a’ toirt sùil air slighean dreuchdail do luchd-obrach a tha an sàs ann am foghlam tron Ghàidhlig.

Thuirt Jim Whannel: “Tha e a’ toirt toileachas mòr dhomh an tachartas sònraichte seo fhosgladh a bhios a’ coimhead air an t-slighe air adhart airson Foghlam Àrd-sgoile FtG. Tha mi gu sònraichte toilichte agus tha e na adhbhar misneachd dhomh gu bheil e gu bhith mar phàirt cudromach den tachartas gum bi prìomh luchd-foghlaim a’ cruinneachadh gus plana èifeachdach a dhealbh leis na ceumannan a tha a dhìth gus tuilleadh adhartais a dhèanamh. Tha e glè chudromach, ma tha a leithid a dh’adhartas gu bhith ann, gun iarrar comhairle is stiùireadh bho thidsearan is luchd-stiùiridh nan ùghdarrasan ionadail gus am plana ùr a chruthachadh.

“Tha Ministear na Gàidhlig, Iain Swinney BPA, air a bhith air ceann na h-iomairt, Adhartas nas Luaithe, a tha air buidhnean nàiseanta a thoirt còmhla airson tuilleadh adhartais a dhèanamh thar dhiofar raointean mar thaic dhan Ghàidhlig agus tha sinn a’ dèanamh toileachas mòr ris an iomairt ùir seo airson FtG aig ìre na h-àrd-sgoil. Tha barrachd is barrachd phàrantan is daoine òga air feadh Alba a’ togail ùidh ann am foghlam tron Ghàidhlig agus tha sinn a’ coimhead air adhart ri bhith a’ leudachadh air an àireamh dhaoine ann am FtG aig ìre na h-àrd-sgoile, agus sinn a’ dèanamh cinnteach gu bheil an seòrsa foghlaim sin a’ cur ris an adhartas a tha sinn a’ faicinn air feadh Roinn an Fhoghlaim ann an Alba.”

Thuirt Gillian Chaimbeul-Thow, Cathraiche Lìonra nan Ùghdarrasan Ionadail Gàidhlig (LUIG): “Tha e gu h-àraidh freagarrach gu bheil an tachartas seo, a tha ag amas air cur ris an taghadh de chuspairean a gheibhear, ga chumail aig an aon àm ’s a bhios Comataidh Foghlaim is Sgilean Pàrlamaid na h-Alba a’ gabhail fianais air na roghainnean a gheibhear sa churraicealam a thaobh chuspairean. Bidh na còmhraidhean a bhios againn glè fheumail do dh’ùghdarrasan ionadail, gu h-àraidh air sàillibh gum bi A’ Togail Feachd-obrach Òg mar phàirt de ghnothaichean an latha.”

Thuirt Jane Renton, Leas-Stiùiriche, Foghlam Alba: “Tha e na thoileachas dhuinn a bhith a’ gabhail pàirt sa cho-labhairt Dihaoine. Tha sinn a’ coimhead air adhart ri bhith a’ bruidhinn air mar a ghabhas na h-àrd-ìrean de dh’Fhoghlam tron Ghàidhlig a leasachadh feuch am faigh daoine òga buannachdan bho ionnsachadh ùidheil is brìoghmhor thar gach taobh den churraicealam agus feuch an ruig iad na h-ìrean-coileanaidh as àirde as urrainn dhaibh.”

Thuirt Raibeart Quinn, Ceann Theisteanasan – Beurla, Nuadh-chànanan agus Gnothachas aig Ùghdarras Theisteanas na h-Alba: “Tha e fìor chudromach gum faigh sgoilearan, a fhuair foghlam tron Ghàidhlig air feadh an fhoghlaim fharsaing choitchinn aca sa bhun-sgoil agus sa chiad trì bliadhna san àrd-sgoil, làn chothrom air foghlam tron Ghàidhlig aig na h-àrd-ìrean – ÀS4 gu ÀS6. Às aonais leantalachd mar sin nan cuid foghlaim, cha tèid na sgilean cànain aca a dhaingneachadh mar a bu chòir. Tha an SQA a’ cur a làn thaic ri plana nàiseanta aonaichte a nì cinnteach gun tachair seo.”

Bòrd na Gàidhlig air Cathraiche Eadar-amail ainmeachadh

Chaidh Màiri T NicAonghais ainmeachadh mar Chathraiche Eadar-amail air Bòrd na Gàidhlig aig coinneamh a’ Bhùird ann an Inbhir Nis a chaidh a chumail air 6 Dùbhlachd 2018. Tha a’ Bhean-phòsta NicAonghais, a bhuineas do dh’Uibhist a Deas, a’ gabhail na dreuchd òs làimh às dèidh do dh’Ailean Dòmhnallach gluasad gu bhith mar Chathraiche air MG ALBA far am bi e a’ tòiseachadh tràth an ath-bhliadhna. Thòisich a’ Bh-ph NicAonghais mar Bhall air a’ Bhòrd anns a’ Mhàrt 2016 agus bidh i a’ tòiseachadh ann an dreuchd Cathraiche Eadar-amail Bòrd na Gàidhlig air 1mh Faoilleach 2019.

’S e Cathraiche Ceòlas a th’ ann am Màiri T NicAonghais, agus tha iomadh dreuchd air a bhith aice sa choimhearsnachd a’ buntainn ri foghlam, a’ Ghàidhlig, agus ionnsachadh inbheach. Bha i na Ceannard ann an Sgoil an Ìochdair agus tha i cuideachd air a bhith na ball de na bùird aig grunn bhuidhnean ann an Alba, leithid Comhairle Ealain na h-Alba agus Comataidh Craolaidh Gàidhlig

Thuirt Ailean Dòmhnallach: “Tha mi a’ cur fàilte air Màiri NicAonghais mar Chathraiche Eadar-amail air Bòrd na Gàidhlig agus a’ guidhe gach soirbheachas dhi agus don sgioba air fad anns na mìosan agus na bliadhnaichean a tha romhainn. Chòrd e rium fhìn gu mòr a bhith sa chathair aig Bòrd na Gàidhlig thairis air na trì bliadhna gu leth mu dheireadh agus tha cothrom ann do Mhàiri a-nis am buidheann a thoirt air adhart gus an tèid Cathraiche ùr maireannach a chur an dreuchd an ath-bhliadhna.”

Thuirt Màiri NicAonghais: “Tha mi gu math toilichte dreuchd Cathraiche Bòrd na Gàidhlig a ghabhail agus bu mhath leam taing mhòr a thoirt do dh’Ailean Dòmhnallach airson an obair a rinn e airson a’ Ghàidhlig a thoirt air adhart aig ìre ionadail anns na coimhearsnachdan agus aig ìre nàiseanta ann an Alba thairis air an ùine aige sa chathair. Tha mi a’ coimhead air adhart gu mòr le bhith ag obair còmhla ri Buill a’ Bhùird, an Ceannard agus an sgioba luchd-obrach, na diofar choimhearsnachdan air feadh Alba agus Riaghaltas na h-Alba is eile airson maith na Gàidhlig.”

Bha Ailean Dòmhnallach mar Chathraiche Eadar-amail agus mar làn Chathraiche air a’ Bhòrd bho chionn ceithir bliadhna, agus roimhe sin bha e na Leas-Chathraiche.

Tha an Riaghaltas air pròiseas trusaidh a thòiseachadh gus Cathraiche maireannach a thrusadh.

CRÌOCH

Airson tuilleadh fiosrachaidh mun bhrath-naidheachd seo cuiribh fios gu Murchadh Moireasdan, Manaidsear Conaltraidh agus Thachartasan aig Bòrd na Ghàidhlig, air murchadh@gaidhlig.scot no 01463 225454 / 07525 893367

Fios do Luchd-deasachaidh:

’S e raon-ùghdarrais Bhòrd na Gàidhlig a bhith a’ toirt taic do Ghàidhlig na h-Alba agus a bhith ga cur air adhart agus ga leasachadh ann an Alba agus gu h-eadar-nàiseanta. ’S e an lèirsinn a th’ againn gum bi a’ Ghàidhlig seasmhach san àm ri teachd mar chànan brìoghmhor is neartmhor agus i air a cleachdadh barrachd is i a’ faighinn spèis ann an Alba an latha an-diugh sa bheil iomadh cultar is cànan.

Bòrd na Gàidhlig ag obair ann an com-pàirt gus Bliadhna na h-Òigridh a chomharrachadh

Tha e air a bhith na thoileachas do Bhòrd na Gàidhlig, mar phàirt de Bhliadhna na h-Òigridh 2018 ann an Alba, cothroman a ghabhail airson a bhith ag obair air feadh na bliadhna còmhla ri grunn bhuidhnean nàiseanta agus coimhearsnachd gus cur ri cleachdadh na Gàidhlig gu nàiseanta. Mar thoradh air a’ cho-obrachadh sin, chaidh luchd-labhairt òga na Gàidhlig fhastadh ann an dreuchdan aig diofar bhuidhnean nàiseanta is coimhearsnachd gus cur ris an obair a nì na buidhnean sin leis a’ Ghàidhlig agus gus ìomhaigh a’ chànain a thogail gu nàiseanta agus ann an coimhearsnachdan ionadail.

Am measg nan daoine òga sin tha Shona Nic a’ Mhaoilein, a chaidh fhastadh mar Oifigear Leasachaidh Gàidhlig san t-Sultain aig Urras Oighreachd Ghabhsainn, a tha fo shealbh na coimhearsnachd agus a tha stèidhichte ann an Nis ann an Leòdhas sna h-Eileanan an Iar. Tha Shona, a bhuineas do Chàrlabhagh ann an Leòdhas, ag obair còmhla ri buidhnean is gnothachasan ionadail gus an cuideachadh le bhith a’ cleachdadh Gàidhlig san obair làitheil aca agus gus an cànan a neartachadh is a thoirt air adhart agus airson cothroman a chomharrachadh gus obair chom-pàirteach a chur air dhòigh.

Thuirt Agnes Rennie Cathraiche Urras Oighreachd Ghabhsainn “Chan eil teagamh nach e fìor dheagh naigheachd a th’ann samhail Shona tighinn air bòrd an sgioba againn aig UOG. Tha an dreuchd seo co-mhaoinichte le Bòrd na Gàidhlig, HIE agus Urras Oighreachd Ghabhsann agus tha e na phàirt chudromach dhan fheallsanachd aig an Urrais a thaobh cuir luach anns a chànan agus cultar sgìre an oighreachd”

Thuirt Shona Nic a’ Mhaoilean “ Tha mi a’ coimhead air adhart ri bhith ag obair còmhla ri gnìomhachasan agus buidhnean anns an coimhearsnachd ionadail airson ìomhaigh na Gàidhlig a thogail”

Tha Ruairidh Hamilton, à Dùn Èideann ag obair aig Young Scot, a’ bhuidheann-charthannais òigridh nàiseanta a bhios a’ toirt seachad fiosrachadh agus a’ cur iomairtean air dòigh a thaobh chùisean saoranachd. Bidh a’ bhuidheann a’ toirt fiosrachadh is molaidhean do dh’òigridh, aois 11-26, agus a’ cur iomairtean air dòigh gus an cuideachadh a bhith nan saoranaich mhisneachail, fhiosraichte agus ghnìomhach.

Tha Steaphanaidh Chaimbeul, à Caol Loch Aillse, ag obair airson a’ phròiseict, An Àirigh, ann an Gleann Srath Farair, faisg air a’ Mhanachainn air Gàidhealtachd na h-Alba. Tha An Àirigh a’ tabhann thurasan do sgoiltean agus greisean-còmhnaidh, làithean-saora, cothroman gus obair shaor-thoileach a dhèanamh agus sgoil-àraich a-muigh do chloinn aois 3 gu 5, agus bidh Steaphanaidh a’ toirt seachad cothroman ionnsachaidh a-muigh ann an Gàidhlig agus a’ cuideachadh leis na cothroman ionnsachaidh Gàidhlig san fharsaingeachd a gheibhear aig An Àirigh.
As t-samhradh, bha Coinneach MacFhraing air fhastadh aig Urras Mhuc-mara nan Eilean buidheann-charthannais glèidhteachas mara stèidhichte ann am Muile a bhios a’ toirt na h-obrach aca gu buil tro phrògram de rannsachadh is foghlam, aig a bheil cliù eadar-nàiseanta, san Ionad Fhiosrachaidh air bòrd a’ bhàta aca, Silurian, agus tro bhith a’ tadhal air sgoiltean air feadh nan Eileanan A-muigh is A-staigh. Mar phàirt den obair aig Coinneach, bha aige ri leudachadh a dhèanamh air prògram foghlaim an Urrais gus an ghabhadh a lìbhrigeadh do sgoilearan ann am foghlam tron Ghàidhlig, agus bha e cuideachd a’ toirt bhùithtean-obrach seachad aig muir agus a’ stiùireadh obair-faire air tìr agus a’ cur thachartasan coimhearsnachd air dòigh.

Ann an co-bhuinn ri Alba Chruthachail, tha am Bòrd air taic a thoirt do ghreisean-trèanaidh do dhaoine ann an dreuchdan cruthachail aig An Lanntair ann an Steòrnabhagh agus Taigh Chearsabhagh ann an Uibhist a Tuath. Tha na dreuchdan sin ann gus taic a thoirt do bhuidhnean ealain/cruthachail le bhith cur ris an obair chruthachail a nì iad ann an Gàidhlig.
’S e Calum Friseal (24) an neach-trèanaidh aig An Lanntair. Tha Calum air fhastadh mar Neach-obrach Prògram nan Ealain Cleasachd fo Thrèanadh agus mar phàirt den dreuchd aige bidh e ag obair leis a’ Bhòrd Òigridh ùr aig An Lanntair agus sgioba a’ phrògraim gus cuideachadh le prògram cruthachail An Lanntair.

Thuirt Daibhidh Boag, Stiùiriche Planadh Cànain is Leasachaidhean Coimhearsnachd Bhòrd na Gàidhlig: “Tha sinn fìor thoilichte gum b’ urrainn dhuinn cuideachadh le bhith a’ comharrachadh Bliadhna na h-Òigridh ann an Alba agus gum b’ urrainn dhuinn taic mhath a thoirt do dhiofar phròiseactan a tha a’ fastadh dhaoine òga le Gàidhlig. Tha sinn gu làidir den bheachd, gum faigh na daoine òga uile, na fastaichean aca agus na coimhearsnachdan far a bheil iad ag obair buannachdan às an taic bhon Bhòrd sa gheàrr-ùine agus thar ùine nas fhaide agus gun dèan e feum dhan Ghàidhlig fhèin airson nam bliadhnaichean ri thighinn.”