Category: Uncategorized

 

Leis an t-suidheachadh COVID-19, tha sinn mothachail gum bi buaidh aig seo air comas aig buidhnean iarrtas a chur a-steach airson GLAIF 2020/21. Bu mhath leinn sùbailteachd a thabhann do bhuidhnean gus an urrainn dhaibh iarrtas a chur thugainn. Tha sinn airson dearbhadh gum bi sinn a’ gabhail iarrtasan as dèidh a’ cheann-uidhe de Dhiardaoin 16 Giblean 2020. Ma tha sibh an dùil iarrtas a chur a-steach, ach tha sibh den bheachd nach biodh e comasach dhuibh iarrtas slàn a chur air adhart thugainn ron cheann-uidhe sa Ghiblean – bhitheamaid nur chomain nan cuireadh sibh fios gu glaif@gaidhlig.scot le: Iomradh air a’ phròiseict airson a bhios sibh sireadh taic-airgid Beachd air an suim taic-airgid a bhiodh sibh sireadh bho GLAIF Beachd air an clàr-ama a bhiodh sibh sùileachadh airson a’ phròiseact Ann a bhith toirt seachad duaisean maoineachaidh, bidh sinn cur prìomhachas air iarrtasan mar seo: Iarrtasan a thàinig a-steach ron cheann-uidhe (16 Giblean) Iarrtasan a thàinig a-steach as dèidh a cheann-uidhe ACH a chur fios thugainn Iarrtasan eile a thàinig a-steach as dèidh a cheann-uidhe NACH do chur fios thugainn ro làimh

 

GOIREAS LEUGHAIDH A BHUANNAICH DUAISEAN A’ TOIRT TAIC RO-CHUDROMACH DO SGOILEARAN GÀIDHLIG FHAD ’S A THA SGOILTEAN DÙINTE

Tha Giglets Gàidhlig na ghoireas litearrachd, an-asgaidh do sgoiltean, a tha a’ toirt cothrom do sgoilearan ann am Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig (FtG) air leabharlann air-loidhne, a tha a’ sìor fhàs, anns a bheil cha mhòr 100 teacsaichean Gàidhlig leis na ceudan de ghoireasan Gàidhlig agus 68 leabhraichean claisneachd Gàidhlig.

Anns a’ Mhàrt 2018, dh’ainmich Bòrd na Gàidhlig maoineachadh airson pròiseact foghlaim Gàidhlig didseatach gun samhail a tha coltach ri ‘Netflix leughaidh’,.

Tha Giglets Gàidhlig na phròiseact litearrachd tionnsgalach is ùr-ghnàthach anns a bheil teacsaichean Gàidhlig cho math ri stuthan-taice do luchd-teagaisg agus sgoilearan, rudan air an leughadh a-mach, dealbhan-beò, agus dealbhan ann an dòigh ùr-nòsach stèidhichte air an neul far a bheil e ri fhaighinn do na sgoiltean FtG uile.

Tha sgioba Giglets air a bhith ag obair gus ceuman taic a bharrachd a chur an gnìomh às dèidh dhan Phrìomh Mhinisteir Nicola Sturgeon ainmeachadh Diciadain (18/03) gun rachadh sgoiltean a dhùnadh Dihaoine (20/03).

Thuirt Jim Whannel, Stiùiriche an Fhoghlaim aig Bòrd na Gàidhlig:

“Tha stòrasan Giglets Gàidhlig a’ tabhann beartas de stuthan as urrainn do chloinn is daoine òga a chleachdadh gus an cuid sgilean litearrachd sa Ghàidhlig a thoirt air adhart. Tha e furasta a chleachdadh, coileanta agus air a dhealbhadh gu sònraichte a rèir nam feumalachdan bogaidh againn ann am foghlam tro Meadhan na Gàidhlig. Mholainn na goireasan seo dhan luchd-ionnsachaidh uile againn tro mheadhan na Gàidhlig agus do an cuid theaghlaichean – tha e spòrsail cuideachd, le deagh theacsaichean agus cartùnan agus stuthan-taice gus taic a chumail ri ionnsachadh ann am FtG sna Tràth-bhliadhnaichean, agus aig ire na Bun-sgoile agus na h-Àrd-sgoile.

“Bu mhath leam cuideachd sgioba Giglets a mholadh airson na h-obair ionmholta a rinn iad ann a bhith a’ sìor leudachadh ghoireasan airson foghlam Gàidhlig agus airson am fòcas an-dràsta air a bhith a’ toirt stuthan àrd-inbhe do na sgoilearan tro mheadhan na Gàidhlig againn, a ghabhas atharrachadh airson cleachdadh fhad ’s a tha sgoiltean dùinte.”

Thuirt Cathraiche agus Neach-stèidheachaidh Giglets, an Dr Karsten Karcher:

“Tha leabharlann theacsaichean agus stuthan-taice Giglets ri fhaighinn aig an taigh an dà chuid do luchd-teagaisg agus do sgoilearan. Tha sinn a’ tuigsinn gu bheil e air leth cudromach foghlam aig àrd-ìre a thoirt seachad do sgoilearan aig an àm gun shamhail seo. Tha Giglets air ceuman a bharrachd a chur an sàs gus taic a chumail ri ionnsachadh san dachaigh agus gus taic a bharrachd a chumail ri luchd-teagaisg agus do phàrantan aig an àm seo.”

Ged a tha sgioba Giglets stèidhichte sna dachannan aca aig an àm seo, a’ leantainn comhairle bho Riaghaltas na h-Alba, tha an deasga cuideachaidh fhathast fosgailte airson ceistean an dà chuid sa Bheurla agus sa Ghàidhlig agus tha trèanadh air astar ri fhaighinn do luchd-teagaisg. Gheibh luchd-teagaisg is pàrantan barrachd fiosrachaidh, agus faodaidh iad fios a chur gu Giglets air Giglets.com.

Tha mi an dòchas gu bheil sibh uile slàn is sàbhailte. Tha mi mothachail gur e àm làn mhì-cinnt is iomagain a tha seo.

Tha mi airson ath-dhearbhadh a dhèanamh air geallaidhean Bhòrd na Gàidhlig do ar com-pàirtichean maoineachaidh, buidhnean saor-thoileach, coimhearsnachdan agus do luchd-labhairt is luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig aig an àm seo. Tha sinn air iomradh a thoirt air an obair a tha romhainn gu h-ìosal agus cumaidh sinn fios ribh fhad ’s a tha sinn a’ gluasad air adhart.

Duaisean Maoineachaidh

• Mar a chaidh ainmeachadh an t-seachdain ’s a chaidh, bidh cuid de na tachartasan is pròiseactan a fhuair taic-airgid bho Bhòrd na Gàidhlig fo sgrùdadh an-dràsta is ma dh’fhaodte gun tèid an cur dheth no atharrachadh gu uaireigin eile.
• Tha e cudromach gun lean buidhnean comhairle oifigeil agus gun cuidich iad anns na h-oidhirpean gus bacadh a chur air COVID-19.
• Cuirear prìomhachas air sàbhailteachd dhaoine is coimhearsnachdan gus nach bi barrachd uallach ga chur air an NHS.
• Gheibhear a’ chomhairle is fiosrachadh as ùire bho Riaghaltas na h-Alba an seo: https://www.gov.scot/coronavirus-covid-19/
• Ma thig buaidh air a’ pròiseact agaibh ri linn a bhith a’ leantainn comhairle oifigeil air COVID-19, bidh maoineachadh Bhòrd na Gàidhlig, mar a chìthear iomchaidh, fhathast air a thoirt seachad. Thathar an dùil gun cumar fios rinn le planaichean is atharrachaidhean.

Ar Luchd-obrach

A’ leantainn comhairle Riaghaltas na h-Alba, tha an luchd-obrach air fad ag obair bhon taigh gu ruige àm nuair nach eil seo riatanach. Bidh sinn ag obair mar as àbhaist rè na h-ùine seo cho fad ’s a tha e comasach. Chan eil coimeas againn litrichean a thogail bho Thaigh a’ Ghlinne Mhòir is mar sin cuiribh sgrìobhainnean thugainn tro phost-d.

Ar n-Obair

Rè na h-ùine seo, seo dhuibh fiosrachadh air obair Bhòrd na Gàidhlig:

• A’ sgaoileadh fiosrachaidh, tro lìonraidhean sòisealta a’ Bhùird, mu ghoireasan ionnsachaidh feumail a dh’fhaodadh a bhith nan cuideachadh do dhaoine òga aig an taigh.
• A’ leasachadh duilleag ‘#cleachdi aig an taigh’ air an làraich-lìn againn airson fiosrachadh a thaisbeanadh mu na diofar goireasan a tha ri fhaotainn gus Gàidhlig a chleachdadh aig an taigh.
• Ag obair le diofar com-pàirtichean gus a dhèanamh cinnteach gu bheil na goireasan a bhios sinn a’ maoineachadh, ri fhaotainn do sgoilearan Gàidhlig air fad, is trèanadh ri fhaighinn gus an urrainn do theaghlaichean an cleachdadh; cuide ri fiosrachadh a thoirt seachad do phàrantan.
• Sa mheadhan ùine, bidh sinn a’ cruthachadh goireas fiosrachaidh air-loidhne do sgoiltean a bhios a’ togail air cothroman obrach ann an saoghal na Gàidhlig; agus a’ coimhead air an t-seòrsa taic a dh’fhaodadh sinn a thoirt seachad air-loidhne do thidsearan ùra is daoine eile aig an robh ùidh anns na tachartasan a bha san amhairc dhuinn sna mìosan a tha romhainn.
• Ag obair le prìomh buidhnean maoineachaidh airson cothroman a chruthachadh gus Gàidhlig a chleachdadh taobh a-muigh tachartasan foghlam foirmeil. Bhiodh seo aig ìre nàiseanta is ionadail.
• A’ coimhead air cothroman nas fharsainge gus taic a thoirt do dhaoine a bhios ag obair air an ceann fhèin is ag obair taobh a-staigh foghlam, roinnean cruthachail is cultarail airson obair còmhla riutha gus iomairtean a chruthachadh is a lìbhrigeadh gus cleachdadh na Gàidhlig àrdachadh agus aig an aon àm, a bhith ag àrdachadh an cuid chothroman fastaidh.

Tha sinn cuideachd a’ bruidhinn ri luchd-obrach mu bhith a’ toirt taic do bhuidhnean eile far a bheil iarrtas ann airson foghlam tron Ghàidhlig air sgàth gainnead an luchd-obrach ri linn a’ ghalair.

Ma bhios ceistean agaibh, cuiribh fios gu oifis@gaidhlig.scot agus thèid ur teachdaireachd air adhart chun an neach no na roinn iomchaidh.

Cumaibh sàbhailte a chàirdean.

Deagh dhùrachdan,

Shona Niclllinnein

Bidh cuid de na tachartasan is pròiseactan a fhuair taic airgead bho Bhòrd na Gàidhlig fo sgrùdadh an-dràsta is ma dh’fhaoidte gun tèid an cur dheth no atharrachadh gu uaireigin eile.

 

Tha e cudromach gun lean buidhnean comhairle oifigeil agus gun cuidich iad anns na h-oidhirpean gus bacadh a chur air COVID-19.

 

Ma thig buaidh air a’ pròiseact agaibh ri linn a bhith a’ leantainn comhairle oifigeil air COVID-19, bidh maoineachadh Bhòrd na Gàidhlig, mar a chìthear iomchaidh, fhathast air a thoirt seachad. Thathar an dùil gun cumar fios rinn le planaichean is atharrachaidhean.

 

Cuirear prìomhachas air sàbhailteachd dhaoine is coimhearsnachdan gus nach bi barrachd uallach ga chur air an NHS.

Dh’ainmich an Leas Phrìomh Mhinistear agus Rùnaire a’ Chaibineit airson Foghlam agus Sgilean, John Swinney, an-diugh Màiri NicAonghais mar Chathraiche agus Stiùbhart MacLeòid mar Bhall air Bòrd na Gàidhlig.

CATHRAICHE

 

Tha iomadh dreuchd air a bhith aig Màiri NicAonghais na coimhearsnachd co-cheangailte ri Gaidhlig agus foghlam, thairis air na tràth-bhliadhnaichean, foghlam bun-sgoile agus ionnsachadh inbheach. Bha Màiri, a bha cheana na ceannard aig Sgoil an Iochdair, na ball den Bhuidheann Ionnsachadh Cànain 1+2 sna h-Eileanan Siar. Tha Màiri na Cathraiche de Cheòlas Uibhist Earr, am buidheann cliùiteach ealain Gàidhlig. Tha i cuideachd air a bhith air bùird bhuidhnean nàiseanta, mar Chomhairle Ealain na h-Alba agus Comataidh Craolaidh Gàidhlig. Bha i an-lùib stèidheachadh Chothrom agus Fèis Tìr a’ Mhurain, far an do dh’obraich i mar oifigear leasachaidh.

 

BALL

 

Tha Stiùbhart MacLeòid à Eilean Leòdhais far an deach e gu Sgoil a’ Bhac agus Ard-sgoil MhicNeacail ann an Steòrnabhagh. Chaidh e a dh’Oilthigh Obar Dheathain airson cànan agus litreachas na Beurla agus fhuair e PhD a’ rannsachadh mion-chànanan na h-Alba – Gàidhlig agus Albais. Tha e teisteanaichte mar chunntasair agus na bhall den Institiud Cairte airson Ionmhas Poblach agus Cunntasachd (Chartered Institute of Public Finance and Accountancy – CIPFA). Tha a dhreuchdan air a bhith co-cheangailte ri ionmhas poblach: dh’obraich e air pròiseactan leasachaidh eadar-nàiseanta air am maoineachadh le DFID, Banca na Cruinne agus an AE, a’ toirt taic theignigeach agus trèanadh ionmhasail ri riaghaltasan agus buidhnean poblach eile ann an còrr is 25 dùthchannan fo leasachadh. Tha e air a bhith a’ seinn le Còisir Ghàidhlig Lodainn bho 1998, agus tha e air a bhith na Oide Gàidhlig dhan chòisir bho 2018.

 

Thuirt Mgr Swinney:

 

“Tha mi toilichte Màiri NicAonghais ainmeachaddh mar Chathraiche agus Stiùbhart MacLeòid mar Bhall air Bòrd na Gàidhlig.”

 

“Tha na dreuchdan seo cudromach aig àm dùbhlanach airson Bòrd na Gàidhlig agus bidh Riaghaltas na h-Alba a’ leantail orra ag obair gu dlùth leis a’ Chathraiche agus a’ Bhòrd air a’ phrògram leasachaidh aca.”

 

“Tha farsaingeachd de sgilean aig Màiri bho na dreuchdan aice ann am foghlam Gàidhlig agus bhon eòlas aice mar Chathraiche Eadar-amail bhon Dùbhlachd 2018. Tha Stiùbhart teisteanaichte mar chunntasair le eòlas farsaing air ionmhas poblach, agus bidh e na bhall luachmhor air Bòrd na Gàidhlig.”

 

ÙINE SAN DREUCHD

 

Mairidh na dreuchdan airson ceithir bliadhnaichean bho 16 Màrt 2020 gu 15 Màrt 2024.

 

TUARASTAL

 

Tha na dreuchdan pàirt-ùine agus tha an Cathraiche a’ cosnadh £276.94 gach latha airson ceithir làithean gach mìos. Tha am Ball a’ cosnadh £177.45 gach latha airson trì làithean gach mìos.

 

DREUCHDAN MINISTIREIL EILE

 

Chan eil dreuchdan poblach sam bith eile aig Màiri NicAonghais agus Stiùbhart MacLeòid.

 

GNÌOMHACHD PHOILITIGEACH

 

Tha na dreuchdan seo air an ainmeachadh a rèir airidheachd agus chan eil pàirt sam bith aig gnìomhachd phoilitigeachd sa phròiseas taghaidh. A rèir molaidhean Nolan, ge-tà, feumaidh an fheadhainn a thèid a chur sna dreuchdan gnìomhachd phoilitigeach sam bith sna còig bliadhnaichean a dh’fhalbh (ma tha an leithid ann) fhoillseachadh gu poblach.

 

Chan eil Màiri NicAonghais no Stiùbhart MacLeòid air a bhith an-sàs ann an gnìomhachd phoilitigeach sam bith thairis air na còig bliadhnaichean a dh’fhalbh.

Leugh an aithisg seo;

The Glamis consultancy Report

Aithisg Mòd Naseanta Rioghail 2019

Chunnacas bliadhna air leth eile den Mhòd Nàiseanta Rìoghail an-uiridh (The Royal National Mòd), le figearan a’ taisbeanadh gun do chuir am Mòd £3.2 millean ri eaconamaidh ionadail Ghlaschu.
Tha aithisg mun bhuaidh eaconamach o chionn ghoirid a’ sealltainn gun do chuir an fhèis naoi latha, a chumadh ann an Glaschu eadar 11mh – 19mh Dàmhair 2019, fàilte air 12,000 neach don bhaile. Bha 81% den luchd-tadhail a thàinig a Ghlaschu aig an àm an seo gus cultar na h-Alba a chomharrachadh aig a’ Mhòd.
Chaith gach neach-tadhail àbhaisteach a thàinig chun a’ Mhòid Nàiseanta Rìoghail cuibheas de £177 gach latha fhad ’s a bha iad a’ fuireach sa bhaile, le faisg air 2/3mh dhiubh sin ag ràdh gun tigeadh iad a Ghlaschu a-rithist. Tha na figearan a’ taisbeanadh fàs sònraichte bliadhna an dèidh bliadhna air fèillmhorachd na fèise, le luchd-tadhail bho thall-thairis a’ fuireach ann an Alba suas ri 4.3 oidhcheannan ann an coimeas ri 3.2 an-uiridh.
Tha an aithisg, a chaidh a chur ri chèile le STR agus The Glamis Consultancy às leth a’ Mhòid Naiseanta Rìoghail, a’ togail cuideachd air cudromachd na fèise chan ann a-mhàin mar phàirt de mhìosachan cultarach na h-Alba, ach do dh’àireamh luchd-turais baile Ghlaschu.
Air eagrachadh leis A’ Chomunn Ghàidhealach, is e am Mòd an fhèis Ghàidhlig as motha agus as cudromaiche ann an Alba. Gach bliadhna, tha i a’ faicinn nam mìltean de fharpaisich bho air feadh an t-saoghail a’ gabhail pàirt ann no a’ coimhead còrr air 200 farpais ann an dannsa Gàidhealach, spòrs, litreachas agus dràma, a thuilleadh air ceòl agus òran.
Dhearbh Glaschu gur e baile foirfe a th’ ann airson aoigheachd don Mhòd, a’ mòr-thaisbeanadh chan e a-mhàin a raon iongantach de dh’ionadan cruinneachaidh ach cuideachd àireamh àibheiseach de thàlant Gàidhlig sa bhaile bho ìre sgoile troimhe gu luchd-gnìomhaidh proifeiseanta.
Thuirt Ailean Caimbeul, Ceann-suidhe a’ Chomuinn Ghàidhealaich: “Tha sinn air leth moiteil às na tha am Mòd Nàiseanta Rìoghail air a choileanadh am-bliadhna ann an coimeas ri an-uiridh. Tha sinn air àireamh nas àirde de luchd-frithealaidh, gnàthasan cosg agus sùim air a ghinteadh don bhaile aoigheachd fhaicinn – abair fìor dheagh choileanas! Is e seo a’ chiad turas a tha an fhèis air a bhith air aoigheachd ann an Glaschu bho 1990, agus tha sinn dìreach air ar dòigh leis an àireamh fhallain de dhaoine fa leth a thàinig don bhaile a dhèanamh subhachas còmhla rinn. Tha sinn a’ coimhead air adhart ri ar subhachasan ann an 2020 a bhios a’ gabhail àite ann an Inbhir Nis, far a bheil sinn a’ toirt cuireadh dhuibh a thighinn nar cuideachd airson bliadhna eile de chomharrachadh air ealain, ceòl agus litreachas na Gàidhlig agus na h-Alba.”

Is e Bòrd na Gàidhlig prìomh mhaoiniche A’ Chomuinn Ghàidhealaich agus Mòd Nàiseanta Rioghail na h-Alba, agus thuirt an Ceannard (CEO) Shona MacLennan: “Tha sinn a’ làn thuigsinn luach na h-obrach a tha An Comunn a’ dèanamh ann am brosnachadh barrachd dhaoine gu Gàidhlig a chleachdadh tron bhliadhna a thuilleadh air aig a’ Mhòd fhèin. Tha an raon agus an àireamh de chom-pàirtichean còmhla riuthasan a’ frithealadh an tachartais, nan teisteanas don mheas a tha a’ sìor fhàs air cànan is cultar na Gàidhlig agus mar a tha e a’ cur ri eaconamaidh na h-Alba. Tha sinn a’ coimhead air adhart ri tachartas na bliadhna seo ann an Inbhir Nis far an toir am Mòd gun teagamh mòran chothroman do chom-pàirtichean agus eòlasan càileachdail do luchd-èisteachd.”
Thuirt an Comairliche Daibhidh Dòmhnallach, Cathraiche Ghlaschu Beò agus Iar-Stùiriche Comhairle Baile Ghlaschu: “B’ e seachdain nach tèid à cuimhne a bh’ ann a’ comharrachadh cànan is cultar na Gàidhlig nuair a thill am Mòd a Ghlaschu airson a’ chiad uair ann an 30 bliadhna. Is e a’ bhuaidh eaconamach aon de na buannachdan dìreach a bhios am Mòd a’ tarraing, ach nas cudromaiche na sin tha e a’ togail air tàlantan eadar-mheasgte na h-òigridh suas gu luchd-ealain proifeiseanta a’ gnìomhadh ann an Gàidhlig. Dh’fhaodadh gum bi sinn a’ cur fàilte air ais air an tàlant sin gu fèisean mar Celtic Connections san àm ri teachd agus a’ coimhead air adhart ris an àite a dh’fhaodas a bhith aig Gàidhlig nuair a dh’fhoillsichear Plana Cultair Ghlaschu sna mìosan a tha romhainn.”
Bha Anndra Macnair, Ceannard Margaideachd, Aiseagan CalMac ag ràdh: Bha Aiseagan CalMac air leth toilichte taic a chur ris a’ Mhòd Nàiseanta Rìoghail a-rithist ann an 2019 ann an Glaschu. Tha sinn a’ tuigsinn gu bheil e bunaiteach do chànan is cultar na Gàidhlig agus tha sinn pròiseil a bhith nar pàirt dheth.
Tha sinn a’ coimhead air adhart ri 2020 agus obraichidh sinn cruaidh leis na h-uile a tha an sàs ann gus Mòd soirbheachail eile a liubhairt ann an Inbhir Nis.
Thuirt D-I Brown, Neach-gairm Mòd Ghlaschu 2019: “Dh’amais a’ Chomataidh Eagrachaidh Ionadail (LOC) air “am Mòd as fheàrr a-riamh” a chur air bhonn agus tha sinn air leth toilichte gu bheil an aithisg seo a’ dearbhadh sin. Cha b’ e a-mhàin na h-àireamhan mòra a fhritheil an fhèis fad 9 latha ach gun d’ rinn an LOC oidhirp cho-òrdanaichte air a’ chiad “Mòd didseatach is sòisealta” a liubhairt le barrachd susbaint bho fharpaisean, iomall a’ Mhòid agus na tachartasan làitheil air an glacadh ’s air an sgaoileadh tro ro-innleachd mheadhanan sòisealta. Cuimsichte air luchd-èisteachd òg a tharraing, ràinig ar susbaint sòisealta còrr air 12000 neach tro Facebook, faisg air 4000 air Instagram agus nochd #modghlaschu2019 air an loidhne-tìm Twitter aig 470,000 neach.
Chuir an LOC air dòigh tachartasan Iomall a’ Mhòid a bha air an deagh fhrithealadh, bho phàrtaidh an Fhosglaidh ann an Ceàrnag Sheòrais far na ghabh 600 neach pàirt (san uisge) gu Ceàrnag a’ Phrionnsa a’ cur thairis le daoine air feasgar Didòmhnaich a dh’èisteachd ri Moladh Ceilteach leis a’ Chòisir Shoisgeulach, agus nas fhaide air adhart san t-seachdain bha cuirm le seinneadairean agus luchd-gnìomhaidh proifeiseanta aig Cuirm-chiùil Òir Ghlaschu ann an Talla Cuirm Rìoghail Ghlaschu. Dìreach beagan de na tachartasan a ghabh àite tron t-seachdain gu tlachd an luchd-èisteachd. Gun teagamh sam bith, tha Glaschu air dearbhadh a bhith na roghainn air leth air Mòd a chur air bhonn agus tha sinn misneachail nach tèid 29 bliadhna eile seachad mus till am Mòd gu Baile Mòr nan Gaidheal – the City of the Gaels.”

Bidh am Mòd Nàiseanta Rìoghail a’ tilleadh am-bliadhna bho 9th-17th Dàmhair le aoigheachd bho Inbhir Nis.

Chaidh cuid de na planaichean airson LUACH, fèill ùr a bhios a’ gabhail àite air 3mh is 4mh Giblean 2020, fhoillseachadh an-dè, Diciadain 19mh den Ghearran, le Gàidhlig agus coimhearsnachdan aig cridhe na bhios a’ dol air adhart.
Thèid an fhèis a chumail airson a’ chiad uair am-bliadhna, le farsaingeachd de thachartasan, tron Ghàidhlig, airson clann, òigridh, inbhich agus teaghlaichean.
Mhìnich Jenna Mhoireasdan, Oifigear ChnaG anns na Hearadh: “Tha sinn uabhasach toilichte a bhith ag obair ann an com-pàirteachas le e-Sgoil agus buidhnean ionadal eile air pròiseact LUACH. Tha e cudromach gum faigh òigridh cothroman an cuid Gàidhlig a chleachdadh taobh a-muigh na sgoile, anns a’ choimhearsnachd, gus am bi iad air am misneachadh ann a bhith a’ bruidhinn a’ chànain ann am barrachd shuidheachaidhean.”
Am measg na bhios a’ gabhail pàirt, bidh an Dtr Alasdair MacIlleBhàin, Tosgaire Gàidhlig na Bliadhna; Linda NicLeòid le seiseanan Leugh is Seinn le Linda agus Spòrs Gàidhlig le sreath thachartasan airson òigridh. Thig an fhèis gu crìch le cuirm mhòr le Trail West ann an Talla Baile Steòrnabhaigh.
Air a’ bhliadhna seo, bidh tachartasan ann an diofair sgìrean de Leòdhas agus na Hearadh ach tha comataidh na fèise a’ coimhead air adhart ri bhith ag obair le coimhearsnachdan air feadh nan Eileanan Siar airson LUACH 2021.
Tha LUACH a’ faighinn taic bho Bhòrd na Gàidhlig, Riaghaltas na h-Alba, Comhairle nan Eilean Siar, e-Sgoil agus An Lanntair cho math ri iomadh buidheann coimhearsnachd.
Thuirt Shona NicIllInnein, Ceannard Bòrd na Gàidhlig:
“Cuiridh Fèis LUACH ri prìomh amas a’ Phlana Cànain Nàiseanta: gun tèid Gàidhlig a chleachdadh nas trice, le barrachd dhaoine ann am barrachd shuidheachaidhean. Tha sinn a’ guidhe gach soirbheachas leotha leis an fhèis is prògram air leth tarraingeach aca do dhaoine le Gàidhlig anns na h-Eileanan agus air feadh na dùthcha.”
Gheibhear barrachd fiosrachaidh air facebook: @LUACHnaGaidhlig, le bhith bruidhinn ris na buidhnean a tha an sàs, no a bhith cur puist-d gu mbyrne1u@gnes.net

Tha Bòrd na Gàidhlig a’ cur fàilte air an naidheachd gum bi Foghlam tron Ghàidhlig ri fhaighinn ann an Siorrachd Àir a Tuath airson a’ chiad uair bhon Lùnastal 2020.

Thèid a stèidheachadh aig Bun-sgoil Phàirc Whitehirst ann an Cill D’Fhinnein agus chaidh sanas-obrach a-mach an t-seachdain-sa airson Prìomh-thidsear Ghàidhlig.

Seo a’ chiad iarrtas soirbheachail airson Foghlam tron Ghàidhlig (FtG) fo Achd an Fhoghlaim (Alba) 2016 agus fon Stiùireadh Reachdail aig Bòrd na Gàidhlig.

Anns an Lùnastal 2017, thug Bòrd na Gàidhlig seachad taic is maoineachaidh do bhuidheann phàrantan a bha airson buidheann saor-thoileach thràth-bhliadhnaichean a chur air bhog.  Dh’obraich na pàrantan gu cruaidh gus an cothrom seo a thoirt gu buil agus bhon uair sin tha ùidh air fàs ann am FtG san sgìre.

Chuir pàrantan iarrtas foirmeil a-steach do Chomhairle Siorrachd Àir a Tuath air 24 Faoilleach 2019 agus às dèidh a’ chiad mheasaidh, dh’aontaich a’ Chomhairle gun robh iad deònach FtG a stèidheachadh san sgìre.

Chuir Bòrd na Gàidhlig fàilte air seo is thuirt Stiùiriche Foghlaim a’ Bhùird, Jim Whannel, a bha an sàs anns na leasachaidhean: “Tha Bòrd na Gàidhlig air leth toilichte gun tèid foghlam tron Ghàidhlig a’ stèidheachadh ann an Siorrachd Àir A Tuath agus tha sinn an comain nam pàrant agus an ùghdarrais airson an adhartas a rinn iad mu choinneimh seo. Tha Bòrd na Gàidhlig a’ guidhe gach soirbheachas dhaibh agus tha sinn a’ coimhead air adhart ri barrachd co-obrachadh anns na mìosan a tha romhainn.”

Tha clàradh a-nis fosgailte airson FtG aig Bun-sgoil Phàirc Whitehirst, Cill D’Fhinnein.  Thuirt Louise Johnstone, iar-cheannard na sgoile:  “Tha an naidheachd seo sgoinneil is tha sinn uile a’ coimhead air adhart ri fàilte a chur air na sgoilearan anns an Lùnastal.  Tha e na urram gun deach an sgoil a thaghadh airson FtG a thoirt seachad ann an Siorrachd Àir a Tuath.

“Tha sinn ag obair gu dlùth ri roinn an fhoghlaim aig a’ chomhairle is cuideachd leis na pàrantan airson a dhèanamh cinnteach gu bheil sinn a’ dèanamh nas urrainn dhuinn airson an àrainneachd-ionnsachaidh as fheàrr a chruthachadh.”

Thuirt Caroline Amos, Ceann Seirbheis an Fhoghlaim aig Comhairle Siorrachd Àir a Tuath: “Chuir sinn fàilte air miann nam pàrantan air sgàth ’s gu bheil sinn airson seirbhisean agus foghlam a thoirt seachad a tha a’ gabhail rim feumalachdan.

“Tha na pàrantan air bhioran mu dheidhinn.  Fastaidh sinn prìomh-thidsear a-nis a chumas taic rinn san ùine a tha romhainn agus a nì cinnteach gum bi sinn deiseil airson tòiseachadh anns an Lùnastal.”

Thuirt Pamela Jardine, pàrant a th’ air a bhith ag obair gu cruaidh airson na h-iomairt seo bhon a thòisich i ann an 2017: “Tha mi cho toilichte gun tèid aig mo nighinn air dol tro FtG san Lùnastal, tha sinn den bheachd gun còrd bliadhnaichean na bun-sgoile rithe aig Pàirc Whitehirst.  Tha ùine air a bhith ann on a thòisich sinn, ach le taic agus fo stiùir Bhòrd na Gàidhlig agus Comhairle Siorrachd Àir a Tuath tha cùisean air a bhith an ìre-mhath furasta.”

Thathar an dòchas gun tòisich an neach soirbheachail san dreuchd às dèidh na Càisge is mar sin gum bi deagh ùine aca airson rudan ullachadh ron Lùnastal.

Leis an deagh naidheachd a tha seo, bidh 15 sgìrean comhairle le FtG ann an Alba.  Seo a’ chiad àrdachadh ann an àireamh chomhairlean bho dh’fhosgail aonad Gàidhlig ann an Grianaig (Comhairle Inbhir Chluaidh) ann an 1999-2000.  Seo a’ chiad comhairle ùr a tha air FtG a thoirt seachad bho chionn 21 bliadhna (gu 2020-21).

Dh’aontaich Bòrd na Gàidhlig ri plana Gàidhlig reachdail Comhairle Siorrachd Àir a Tuath ann an 2014 agus thàinig iomadh toradh brosnachail às a’ phlana bhon uair sin, a’ gabhail a-steach taic do leasachaidhean foghlaim, ealain sa choimhearsnachd agus suaicheantas corporra ùr a tha dà-chànanach.

Tha Bòrd na Gàidhlig air ceuman nach bu bheag a ghabhail gus Gàidhlig agus a cultar a bhrosnachadh agus gus taic a chumail riutha ann an Alba a rèir aithisg bhliadhnail na buidhne airson 2018-19. Tha i a’ sealltainn cuideachd gum bi leasachadh na Gàidhlig a’ cur gu mòr ri Frèam-obrach Coileanaidh Nàiseanta Riaghaltas na h-Alba.

 

Anns a’ bhliadhna ionmhais sa chaidh, chuidich a’ bhuidheann phoblach neo-roinneil na mìltean a bharrachd de dh’òigridh agus de chloinn gus a’ Ghàidhlig ionnsachadh is a chleachdadh nam beatha làitheil. Rinn e cuideachd àrdachadh anns an àireimh de dh’inbhich a tha ag ionnsachadh na Gàidhlig no a’ cur ris na sgilean Gàidhlig aca gu nàiseanta.

 

Tha Bòrd na Gàidhlig ag obair gu dlùth le 70 ùghdarras poblach, agus tha planaichean Gàidhlig aontaichte aig 54 dhiubh sin. Anns an t-suirbhidh do luchd-ùidh, fhuair Bòrd na Gàidhlig 100% den luchd-freagairt a bha gu tur riaraichte no riaraichte gu ìre, agus cha robh gin aca a’ sealltainn mì-thoileachas sam bith,

 

A rèir na h-aithisg, fhuair Bòrd na Gàidhlig Tabhartas-gus-Cuideachadh de dìreach nas lugha na £5.2 millean uile gu lèir – feumaidh Bòrd na Gàidhlig obrachadh taobh a-staigh an riarachaidh ionmhasail seo a thugadh dhaibh le Ministearan na h-Alba.

 

Den airgead iomlan sin, bha £1.4 millean airson prìomh chosgaisean ruith, agus chaidh £2.5 millean gu maoinean leasachaidh Gàidhlig – a’ gabhail a-steach maoineachadh coimhearsnachd do dhaoine, pròiseactan agus buidhnean, a’ gabhail a-steach Taic Freumhan Coimhearsnachd (Sgeama Tabhartais Coimhearsnachd) – agus £1.1 millean a dh’ionnsaigh Maoin Buileachaidh nam Planaichean Gàidhlig.

 

Ann an 2018-2019, lean Bòrd na Gàidhlig air a bhith a’ toirt taic do dhaoine gus na sgilean Gàidhlig aca a thoirt air adhart aig aois sam bith agus bha na cothroman sin a’ gabhail a-steach: A bhith a’ toirt taic do sheachd àiteachan greis-gnìomhachais air feadh na h-Alba ann am Bliadhna nan Daoine Òga 2018 ann am buidhnean leithid Urras Oighreachd Ghabhsainn, Young Scot, An Àirigh, Urras Mucan-mara is Leumadairean Innse Gall, An Lanntair, Taigh Chearsabhagh agus Theatre Gu Leòr. Thug iad cuideachd maoineachadh seachad airson a bhith a’ fastadh Oifigear Didseatach taobh a-staigh MG ALBA a bhios a’ coimhead às dèidh LearnGaelic.scot, làrach-lìn ro-chudromach airson an dà chuid luchd-ionnsachaidh agus luchd-labhairt Gàidhlig a bhios mu 30,000 duine a’ cleachdaidh gu cunbhalach gach mìos.

 

Thuirt an Cathraiche Eadar-amail Màiri NicAonghais gun lean Bòrd na Gàidhlig orra leis an obair chruaidh aca gus am Plana Corporra àrd-amasach airson 2018-23 a chur an gnìomh. Tha seo a’ mìneachadh dhòighean gus dèanamh cinnteach gun cleachd barrachd dhaoine a’ Ghàidhlig nas trice agus ann am barrachd shuidheachaidhean.

 

Thuirt i cuideachd gun robh buidhnean poblach eile air geallaidhean a dhèanamh cuideachd a thaobh àrdachadh ìomhaigh agus cleachdadh na Gàidhlig ann an Alba mar thoradh air a’ bhuidhinn obrach ùr, a tha ag obair fon bhratach ‘Adhartas nas Luaithe’. Nam measg bha VisitScotland a dh’fhoillsich a’ chiad Ro-innleachd Turasachd Gàidhlig aca , agus Poileas Alba a chuir a’ Ghàidhlig ris an t-suaicheantas ùr aca. Tha seo air cur gu mòr ri mothachadh air a’ Ghàidhlig air feadh na h-Alba.

 

Thuirt i: “Tha an aithisg bhliadhnail agus cunntasan airson Bòrd na Gàidhlig ag aithris air an adhartas mhòr a tha sinn air a dhèanamh ann a bhith a’ brosnachadh agus a’ cumail taic ris a’ Ghàidhlig agus a cultar.

 

“Tha e na thogail cridhe a bhith a’ faicinn fàs ann an com-pàirteachadh ann an ionnsachadh agus cleachdadh Gàidhlig, gu sònraichte am measg luchd-iomairt cànain nas òige, agus tha mòran bhuidhnean poblach a’ cruthachadh am planaichean Gàidhlig fhèin. Chan urrainnear cuideam gu leòr a chur air a’ bhuaidh a tha seo air faicsinneachd agus àbhaisteachadh na Gàidhlig. Còmhla, tha sinn a’ dèanamh cinnteach gu bheil àite aig a’ Ghàidhlig ann am beatha nàiseanta na h-Alba.”

 

Thug an Ceannard, Shona NicIllInnein iomradh air obair a thathar a’ dèanamh gus piseach a thoirt air a’ bhuidhinn. Thuirt i: “Dh’aithnich sinn gum feumamaid ar sgilean ceannais a leasachadh agus a bhith ag obair gus fosgarrachd agus follaiseachd a chur am meud air feadh na buidhne.

 

“Tha sinn air a bhith a’ dèiligeadh ris na cùisean sin tro bhith a’ barantachadh ath-sgrùdadh air an raon-ùghdarrais agus structar ceannardais againn, agus tro phrògram leasachaidh airson àrd-mhanaidsearan. Rinn sinn suirbhidh bhliadhnail air luchd-obrach cuideachd far an do dh’aithnich sinn gum feum sinn conaltradh, com-pàirteachadh agus sunnd ar cuid luchd-obrach a leasachadh. Gus dèiligeadh ri seo, tha sinn ag obair a dh’ionnsaigh inbhe Creideas nar Cosnaidhean.”

 

“Tha an obair againn a’ sealltainn cho dealasach ’s a tha Bòrd na Gàidhlig a thaobh a bhith a’ faicinn fàs agus soirbheas na Gàidhlig ann an Alba.”

Tha aithisg Earrann 22 seo mu Bhòrd na Gàidhlig stèidhichte air Aithisg Ceannardas is Riaghladh, a chaidh a thoirt dhan Chomataidh Sgrùdaidh is Rianachd Chunnartan na bu thràithe am-bliadhna. Is e seo an sgrùdadh as mionaidiche a rinneadh air a’ bhuidhinn riamh. Tha an aithisg seo a’ tighinn às dèidh trì bliadhna air leth trang do Bhòrd na Gàidhlig, le mòran atharrachaidhean ann an structar agus modhan-obrach. Chuir am bòrd-stiùiridh an t-uallach air a’ Cheannard gus na h-atharrachaidhean seo a dhèanamh.

 

Tha bòrd-stiùiridh Bhòrd na Gàidhlig ag aithneachadh nach robh na co-dhùnaidhean, a bha a’ cuimseachadh air riaghladh, ceannardas agus stiùireadh a bharrachd air fosgarrachd agus follaiseachd, uile a’ tighinn mar dheagh naidheachd dhan bhuidhinn.

 

Tha bòrd-stiùiridh Bhòrd na Gàidhlig ag aithneachadh gum feumar dòighean-obrach ùra a chruthachadh agus tha iad air tòiseachadh air prògram atharrachaidh farsaing. Tha na h-atharrachaidhean seo tron bhuidhinn air fad a’ gabhail a-steach:

 

• Lèirmheas a dhèanamh air raon ùghdarrais agus riaghladh a’ bhùird-stiùiridh
• Lèirmheas a dhèanamh air structar stiùiridh Bhòrd na Gàidhlig
• Lèirmheas a dhèanamh air conaltradh agus co-obrachadh le daoine/buidhnean eile an dà chuid air an taobh a-staigh agus an taobh a-muigh
• A’ cur ri sgilean agus eòlas a’ bhùird-stiùiridh agus aig na h-àrd-mhanaidsearan
• A’ cruthachadh plana trèanaidh dhan bhòrd-stiùiridh, dhan àrd-sgioba stiùiridh agus dhan luchd-obrach
• A’ cruthachadh cultar le barrachd fosgarrachd agus follaiseachd

 

Tha am prògram seo ga chur an gnìomh mar-thà, le còrr is 50% de na gnìomhan a chaidh a mholadh air an cur an sàs taobh a-staigh ceithir mìosan bho fhuaireadh an aithisg, leis an dùil gun tèid an còrr a chrìochnachadh ro dheireadh na bliadhna ionmhais seo.

 

Thuirt Màiri NicAonghais, Cathraiche Eadar-amail Bhòrd na Gàidhlig: “Tha amannan atharrachaidh duilich do bhuidheann sam bith, is mar sin chan eil Bòrd na Gàidhlig leis fhèin san dòigh seo. Tha an aithisg seo air mòran de na dùbhlain a bha romhainn anns na trì bliadhna a dh’fhalbh a nochdadh, gu sònraichte a thaobh na th’ ann de dh’obair ri dhèanamh gach latha, na dùbhlain fastaidh agus na goireasan cuibhrichte againn.

 

“Gus am fàs a’ bhuidheann agus gus an tèid na geallaidhean anns a’ Phlana Chorporra againn airson 2018-23 a choileanadh, feumaidh sinn cumail oirnn a bhith ag ath-sgrùdadh na h-obrach gu lèir againn agus atharrachaidhean a dhèanamh far a bheil sin riatanach. Tha sinn fhathast gu mòr airson crìoch a chur air a’ phrògram atharrachaidh againn, gus cuideachadh le soirbheas na Gàidhlig ann an Alba agus gus an lean na coimhearsnachdan Gàidhlig orra a’ fàs agus a’ soirbheachadh.

 

“Tha a h-uile duine a tha an sàs ann am Bòrd na Gàidhlig ag aithneachadh gu bheil feum air slighe air adhart agus tha iad gu mòr airson ’s gun tachair seo gus am bi na molaidhean a chaidh a dhèanamh san aithisg air an cur an gnìomh agus bhiomaid toilichte mìneachadh a thoirt dhan Chomataidh Sgrùdadh Poblach agus Iar-reachdail mun bhuidhinn agus mu na co-dhùnaidhean againn ma bhios feum air seo.

 

“Ach, tha e cudromach cuideachd a bhith a’ cur fòcas air a’ phrògram-obrach chudromach agus lèirsinneach a tha sinn air a lìbhrigeadh thar nam bliadhnachan mu dheireadh.

 

“Am measg nan coileanaidhean as cudromaiche againn, bha a bhith a’ faighinn aonta ministreil airson Plana Cànan Nàiseanta Gàidhlig 2018-23, air an deach fàilte mhòr a chur, agus a fhuair taic thar-phàrtaidh nach bu bheag a bharrachd air moladh bho luchd-planadh cànain a tha ag obair le mion-chànanan eile.

 

“Chùm sinn ris an aon bhuidseat bhliadhnail ann an àrainneachd fiosgail a tha a’ sìor fhàs dùbhlanach, a bharrachd air a bhith a’ cur ris an dà chuid cleachdadh, ionnsachadh agus adhartachadh na Gàidhlig ann an Alba agus cuideachd ris an àireamh de dh’ùghdarrasan poblach a tha an sàs gu gnìomhach sa Ghàidhlig.

 

“Chruthaich sinn iomairtean nàiseanta ùra, leithid Adhartas nas Luaithe, air a stiùireadh leis an Leas Phrìomh Mhinistear is Rùnaire an Fhoghlaim Iain Swinney gus farsaingeachd de phrìomh gheallaidhean anns a’ Phlana Cànain Nàiseanta Gàidhlig a chur an gnìomh.

 

“Ann an 2017 fhuair sinn aonta Ministreil airson an Stiùireadh Reachdail airson Foghlam Gàidhlig tro cho-bhuidheann-obrach a chaidh a stiùireadh le Bòrd na Gàidhlig.

 

“Mu dheireadh, a bharrachd air iarrtas a tha a’ sìor fhàs air foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ann an Alba, dh’ullaich sinn aontaidhean maoineachaidh trì-bliadhna ùra a bheir comas do na prìomh bhuidhnean coimhearsnachdan a tha an sàs ann an cleachdadh agus brosnachadh na Gàidhlig a bhith a’ dèanamh obair dealbhadh is leasachaidh a bharrachd agus a bhith nas èifeachdaiche.

 

“Tha sinn uile ag iarraidh gum bi Bòrd na Gàidhlig na sgeulachd shoirbheachais – le bhith a’ gabhail ri co-dhùnaidhean na h-aithisge seo cuidichidh sin sinn le bhith ag obair a dh’ionnsaigh an amais sin.”